1980'in acı sabahında, Türkiye, bir askeri harekatın gölgesine düşerek, uzun süren demokratik süreçlerin bir anlıkta sonlanmasına tanık oldu. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren'in halka okuduğu duyuru, ülkenin geleceğini değiştiren, karanlık bir dönemin başlangıcını işaret etti. Bu olay, sendikaların ve çeşitli meslek gruplarının faaliyetlerini derhal durdurarak, toplumsal örgütlenme ve ifade özgürlüğünün kısıtlanmasına yol açtı. Anayasal düzen, bir daha geri gelmeyecekti; Türkiye Büyük Millet Meclisi ise, askeri yönetim tarafından geçersiz kılınarak, parlamenter sistemin sona erdirilmesiyle birlikte yeni bir siyasi rejimin temelleri atıldı.
Sıkıyönetim mahkemelerinin kurulmasıyla birlikte, adalet anlayışı tamamen değişti. Ülke genelinde 230 binden fazla kişi, hukukun üstünlüğünün yerini, askeri otoritenin keyfi kararlarına bırakmasıyla yargılanmaya başladı. Bu dönemde, demokrasinin değerlerini savunmuş olan devrimci hareketin önderlerinden Deniz Gezmiş gibi isimler de idam cezası ile sonuçlanan bir yargılamanın kurbanı oldu. Ancak bu acı tablo, sadece idamlarla sınırlı kalmadı; 171 kişi, işkence ve kötü muamele sonucu hayatını kaybetti, bu da askeri yönetim döneminin insan hakları ihlallerinin en somut örneğidir.
12 Eylül'ün ardından kabul edilen 1982 Anayasası, askeri gücün daha da pekiştirilmesini sağladı ve Cumhurbaşkanı Kenan Evren, bu yeni düzenin lideri olarak 9 Kasım 1989 tarihine kadar iktidarda kaldı. Bu süreçte, Türkiye'nin siyasi ve sosyal yapısı, askeri yönetim tarafından şekillendirildi ve demokratikleşme çabaları engellenmeye devam etti. O dönemde yaşananlar, ülkenin geleceği ve insan hakları açısından önemli bir travma olarak tarihe geçti.
Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş.'ye ait olan bu haberin tüm telif hakları saklıdır. Bu içerik, izin alınmadan ve kaynak gösterilmeden herhangi bir şekilde yayınlanamaz. 2023 yılına ait olan bu analiz, 12 Eylül darbesinin Türkiye'deki etkilerini ve mirasını değerlendirmeye odaklanmaktadır.
