Türkiye’nin sigara piyasasında yaşanan çarpıcı bir değişim, İstanbul’u merkez alan bir dönüşümün habercisi. Yüksek vergi oranları ve artan enflasyon, tüketicilerin yasal ürünlere olan talebini düşürürken, kaçak sigara tüketimi gözle görülür bir oranda yükseldi. NielsenIQ’nun yaptığı son araştırmaya göre, İstanbul’da kaçak sigara kullanımı bir yılda iki katına çıkarak yüzde 9,4’e ulaştı. Bu durum, piyasadaki dengeleri sarsarken, vergi gelirlerini ciddi şekilde azaltıyor.

Bu artış, sadece İstanbul’la sınırlı kalmıyor. Ege Bölgesi’nde de kaçak sigara kullanımı belirgin şekilde artış gösterdi. Denizli’de oran yüzde 5,5’ten yüzde 10,0’a yükselirken, Gaziantep ve Mersin’de de benzer artışlar kaydedildi. Bu durum, sınır bölgelerindeki kontrol mekanizmalarının etkinliğini sorgulatırken, yasal düzenlemelerin tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kaldığını gösteriyor. Özellikle ‘Tekel 3000’ gibi yasa dışı markaların popülaritesi, piyasada bir boşluğu dolduruyor ve tüketicileri cezbediyor.

Araştırma sonuçları, kontrol mekanizmalarının da yetersiz kaldığını ortaya koyuyor. Ticaret Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı’nın denetimlerine rağmen, Irak ve Gürcistan’dan ithal edilen ‘Tekel 3000’in satış oranları 2025’in ikinci çeyreğinden itibaren %130 artış göstererek toplam sigara pazarının yüzde 4,2’sine ulaştı. Bu, yurt dışından yurda giren sigara paketlerinin yüzde 68,2’sinin bu markadan oluştuğu anlamına geliyor. Ürünlerin bandrol taklidi, tüketicilerin yanıltılmasına ve yasal düzenlemelerin ihlal edilmesine zemin hazırlıyor.

Bu durum, sigara endüstrisinde ciddi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Yüksek fiyatlar ve artan kaçak kullanım, yasal sigara markalarının pazar payını azaltırken, yasa dışı ürünlerin yükselişine neden oluyor. Bu nedenle, hükümetin bu soruna karşı daha etkin stratejiler geliştirmesi ve tüketicileri bilinçlendirmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca, yasal ürünlerin fiyatlarının düşürülmesi ve kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi, kaçak sigara kullanımının önüne geçilmesine yardımcı olabilir.