Yapay zekâ teknolojilerinin hızla geliştiği dönemde, küresel güçler arasındaki rekabet de yeni boyutlar kazanıyor. ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) ve diğer federal kurumlar, Çin merkezli altı yapay zekâ şirketinin Amerikan yapay zekâ modellerine yönelik sistematik veri sızıntı operasyonlarına ilişkin harekete geçti. Bu durum, sadece teknolojik bir gerilim değil, aynı zamanda ulusal güvenlik ve fikri mülkiyet hakları açısından da kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Uyardığımız şirketler arasında DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun ve Z.AI isimleri yer alıyor. ABD yetkilileri, bu şirketlerin son iki yılda Amerikan yapay zekâ geliştiricilerinin en üst düzey modellerine, milyonlarca ‘sorgu’ yoluyla milyarlarca ‘token’ çektiğini iddia ediyor. Bu ‘distilasyon’ tekniği, yapay zekâ alanında daha küçük modelleri eğitmek için daha güçlü modellerin çıktılarını kullanmayı içeriyor. Ancak Washington, bu tekniğin, rakip şirketlerin izni olmadan ve ticari sınırlamaları aşarak kullanılmasına karşı çıkıyor.
Bu operasyonun arkasında, Amerikan model sağlayıcılarına doğrudan erişimi kısıtlamak amacıyla kurulmuş ‘transfer station’ adı verilen vekil erişim ağları olduğu belirtiliyor. Bu ağlar, bölgesel kısıtlamaları delerek, kullanım şartlarını ihlal ederek ve iz sürmeyi zorlaştırarak, Çinli şirketlerin Amerikan yapay zekâ modellerinden veri çekmesini sağlıyor. Ortak uyarı, bu durumun, amatör düzeydeki kullanımdan ziyade, organize ve ölçeklenebilir bir sistemin işareti olduğunu vurguluyor. Aşırı sorgu hacmi, yoğun kullanım, olağan dışı abonelik davranışları ve uzmanlık alanlarına odaklanan büyük sorgu kümeleri, alarm sinyalleri olarak değerlendiriliyor.
ABD’nin bu konudaki hassasiyeti, yalnızca genel bir tehdit ifadesiyle sınırlı kalmıyor. Kurumlar, doğrudan şirket isimlerini belirterek, yapay zekâ alanındaki rekabetin yöntemine yönelik bir itirazda bulunuyor. Bu durum, Amerikan şirketlerinin yıllardır geliştirdiği teknolojik üstünlüklerin, rakip şirketler tarafından daha düşük maliyetlerle kopyalanması riskini de beraberinde getiriyor. Bu durum, sadece teknolojik bir rekabet değil, aynı zamanda küresel yapay zekâ pazarında maliyet ve rekabet avantajlarının nasıl oluştuğu üzerine de önemli soruları gündeme getiriyor. ABD, bu şirketlere şüpheli davranışları izleme, tespit ve azaltma mekanizmaları kurma ve tehdit göstergelerini paylaşma konularında önlemler almaya çağrı yapıyor. Bu durum, gelecekte daha sert ticari ve teknik önlemlerin alınmasına yol açabilir. Amerikan yapay zekâ şirketlerinin erişim kurallarını sıkılaştırması, abonelik ve API kullanımında daha katı doğrulama yapması ve bölgesel sınırlamaları güçlendirmesi gibi adımlar gelecekte görülebilir.
