Suriye’nin geçmiş yönetiminin sırlarını gün yüzüne çıkaracak bir gelişme yaşandı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Suriye’de devrik Beşar Esad döneminde, Deyrizor yakınlarında gizlice inşa ettirilmiş bir nükleer reaktör projesinin varlığını tespit etti. Bu keşif, Suriye’nin nükleer faaliyetlerine dair uzun süredir merak konusu olan sorulara ışık tutarken, uluslararası arenada da dikkatleri yeniden ülkeye çekti.
UAEA’nın yaptığı saha incelemelerinde, Deyrizor bölgesinde nükleer reaktör inşaatına yönelik hazırlıklar yapıldığına dair kanıtlar bulundu. Bu çalışmalar sonucunda yaklaşık 73 ton doğal uranyumun tespit edilmesi, reaktör projesinin kapsamını ve potansiyel etkilerini daha da belirginleştirdi. Bu uranyumun, 55 tonunun 8 bin 808 adet yakıt çubuğu şeklinde depolandığı, geri kalanı ise uranyum hurdası ve atıklarından oluştuğu belirtildi. UAEA, bu bulguların, Esad rejiminin geçmişte ajansa bu reaktör ve ilgili malzemeleri bildirmekten kaçınmasıyla ilgili endişeleri gidermeye yönelik bir adım olduğunu vurguladı.
Bu süreçte, UAEA’nın Şam hükümeti ile iş birliği içinde çalışarak, geçmişe dönük denetim dosyalarının tamamlanma aşamasına gelmesi sağlandı. Suriye Atom Enerjisi Komisyonu Başkanı Mudar el-Okla, UAEA ekiplerine tam erişim izni verildiğini ve gerekli belgelerin sağlandığını belirterek, bu iş birliğinin uluslararası güveni artırdığını ifade etti. El-Okla, UAEA raporunun, Suriye’nin uluslararası ajans ile yürüttüğü çalışmalardaki açıklık düzeyini yansıttığını ve tüm nükleer malzeme ve sahaların güvence altına alınmasının, uluslararası güveni pekiştiren kritik bir adım olduğunu vurguladı.
Suriye, bu keşiften sonra nükleer faaliyetlerini barışçıl amaçlarla kullanmaya odaklanma kararlılığını gösterdi. Önümüzdeki dönemde, sağlık, enerji, gıda ve su gibi alanlarda nükleer bilim ve teknolojinin kullanımını yaygınlaştırmayı ve ulusal kalkınmayı desteklemeyi hedefliyor. Bu, Suriye’nin uluslararası toplumla yeniden bağ kurma çabalarına katkı sağlayabilir ve bölgede istikrar için yeni bir perspektif sunabilir.
