Yükseköğretim kurumlarına yerleşme sürecinde, Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) adı altında bir ekleme, milyonlarca öğrencinin geleceğini derinden etkileme potansiyeline sahip. SÖZCÜ’ye konuşan Eğitim Uzmanı İlhan Sevin, bu durumun eğitimde fırsat eşitliğinin nasıl yok edildiğini çarpıcı bir dille anlatıyor. OBP'nin, yazılı ve sözlü sınavlarının başarılı olduğu okullardaki öğrencilerin, hak ettikleri kadar yüksek puanlar almasını engellediğini, bunun da ciddi bir suiistimal olduğunu vurguluyor. Bu sistemin getirdiği adaletsizlik, öğrencilerin hayallerini suya düşürüyor ve eğitimde eşitsizliği derinleştiriyor.
OBP, lisede tamamlanan 4 yıllık eğitim sonunda Yılsonu Başarı Puanı (YBP) ortalamasıyla hesaplanıyor ve diploma notu 5’le çarpılıyor. Bu çarpma işlemi, sistemin en sorunlu noktalarından biri olup, başarıyı ölçmek yerine diploma notlarını şişirerek öğrencilerin sıralamalarını düşürüyor. Bu durum, YKS'de ilk 20 bin ile 30 bin arasında sıralama yapan öğrencilerin, OBP eklenince bir anda 55 bininci sıralara gerilemesine neden oluyor. Tıp, mühendislik, mimarlık gibi rekabetçi bölümlere girmek isteyen öğrencilerin, OBP'nin etkisiyle tercih yapmaktan acziyet gösteriyor. 2026 yılı için ayrılan 805 bin 747 kontenjan için adayların 24 tercih yapma hakkı olmasına rağmen, OBP'nin yarattığı karmaşada birçok öğrenci mezuna kalmak zorunda kalıyor.
Sınav puanına en düşük OBP etkisi 30 puan en yüksek OBP etkisi ise 60 puan yansıyor. Bu durum, YKS'deki 1 puanla on binlerce adayın önüne geçilmesinin, OBP'nin sınav başarısını gölgede bırakmasına yol açtığını gösteriyor. 2012'den bu yana YKS yerleştirmelerinde OBP'nin etkisi %10 ile %12 arasında değişiyor. Bu durum, geçmişteki gibi, bir okuldan aynı dönemde sınava girenlerin, TYT puan ortalamasına göre ağırlıklı OBP puanı oluşturulursa haksızlıkların önüne geçilmesini talep ediyor. Maarif modelinde, il geneli ortak sınav notlarına göre OBP oluşturulması da benzer şekilde haksızlığı engeller.
Bu karmaşık sistemin getirdiği mağduriyetler, öğrencilerin geleceğini derinden etkiliyor. Tıp fakültelerine bu yıl 18 bin 584 öğrenci alınacak ve OBP puanının eklenmesiyle nitelikli bir tıp fakültesine girme şansı çok azlaşıyor. Bu durum, öğrencilerin hayallerini suya düşürmekte ve eğitimde fırsat eşitsizliğinin artmasına neden olmakta. Eğitim sisteminin, sınav başarılarını ve öğrencilerin yeteneklerini doğru bir şekilde değerlendirebilmesi için OBP'nin yeniden gözden geçirilmesi ve daha adil bir sistemin oluşturulması acilen gerekli görülüyor.
