Yüzyıllar boyunca şekillenmiş bir ulusun kaderini değiştiren, insanlık tarihine adını altın harflerle yazdıran bir figür... Yaşadığı dönemde, dünyanın dört bir yanından hayran ve takipçi olan, aynı zamanda vatanı için mücadele eden bir askeri de olsa, bir devlet adamı da... Özgürlük arayışının öncüsü, bağımsızlık ideallerinin sembolü olan bu büyük liderin ölüm yıldönümünde, onun mirasını ve bıraktığı izleri kutluyoruz.

1938 yılının 10 Kasım’ında, radyo yayını aniden kesilir. Saatler 10'dur. Bu, Türk halkının kalbine bir darbe gibi, vatansever liderinin sonsuza dek sessizleştiği güne işaret eder. Spiker Baki Süha Ediboğlu, tok ama içten bir ses tonuyla, resmi bir duyuru yapmaya başlar: Türkiye Cumhuriyeti’nin resmi tebliğidir. Müdavi ve müşavir tabiplerin son raporu, Atatürk’ün dünyaya veda ettiğini ilan eder. Bu acı habere, milletimizin derin acısı ve derin üzüntüsü eşlik etmektedir.

Bu önemli günde, milletimizin derin acısını dile getirirken, onu unutmayacak, mirasını yaşatacak, onun bıraktığı eserlere sahip çıkacak, vatanına olan bağlılığını artıracaktır. Kederlerimizi teselli etmenin tek yolu, onun büyük eserine bağlı kalmaktır. Cumhuriyet Türkiyesi, onun ölümsüz mirasıdır. Onun yol göstericiliği ve rehberliği ile Türkiye Cumhuriyeti bugünlere gelmiştir. Bu büyük eser, her nesil tarafından korunacak, geliştirilecek ve ileriye taşınacaktır.

Ankara’da, Ziraat Mektebi’nin (şu an Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü) daracık sokaklarında, Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşları 23 Nisan 1923’te Büyük Millet Meclisi’ni açana kadar konaklamış, çalışmış ve önemli kararlar almışlardır. 118 gün boyunca, kurtuluşun haritasını çizmişler, ulusun geleceğini şekillendirmişlerdir. Paşa’nın odası, müze olarak korunmuş, eski gaz lambasıyla aydınlanmaya şahit olmuştur. Yatağının üzerinde ay yıldızlı bayrak, titizlikle korunmuş, bir sembol olarak durmaktadır. Bu mekan, ziyaretçilere, Paşa’nın azim ve kararlılığının birer kanıtıdır.

Ziraat Mektebi’nin mutfağında, savaşın ortasında, hangi parayla yemek yapılacak sorusu akla gelmektedir. Ancak, Fedakâr Ankaralılar, yardımlar toplamak için harekete geçerek, subaylar, memurlar, ilçeler, nahiyeler ve köylülerden destek almıştır. Mustafa Kemal Paşa’nın talimatıyla, gelen yardımlar titizlikle kaydedilerek, kuruşu kuruşuna takip edilmiştir. Bu şeffaflık, o dönemde önemli bir değer olarak kabul edilmiştir. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Atatürk’ün yakın çevresinden, Anadolu Ajansı’nın kurucusu, yazar ve milletvekili olarak hayatını adayan bir figürdür. Onun sözleri: “Atatürk ölünce, bazı evraklar yok edilmiştir.” Bu sözler, tarihin gizli sayfalarına dair soruları akla getirmektedir.

Tevfik Rüştü Aras, Atatürk’e yakın isimlerden, 1920-1939 yılları arasında milletvekili olarak görev yapmış, 1925-1938 yılları arasında Dışişleri Bakanlığı’nı yürütmüştür. Onun not defterleri, o dönemde Paşa’nın düşüncelerini yansıtarak, tarihin karanlıkta kalan sayfalarını oluşturmaktadır. Osman Selçuk, Ankara 3. Sulh Hukuk Hâkimi olarak, Atatürk’e ait mal varlığının ve dokümanların tespitini yaparak, 124 sayfalık bir belge hazırlamıştır. Bu belge, tarihin önemli bir parçası olarak günümüze ulaşmıştır.