İstanbul, alışık olmadığı bir manzara ile karşı karşıya. Sahra Çölü’nden yükselen, incecik partiküller, şehrin gökyüzünü sarımsı, turuncu ve hatta kızıl tonlarda bir örtüyle kaplıyor. Uzmanlar, bu olağanüstü hava olayının sadece görsel bir etki yaratmadığını, aynı zamanda solunum sağlığı açısından da önemli riskler taşıdığını vurguluyor. Bu durum, özellikle hassas fizyolojilere sahip bireyler için dikkatli olmayı gerektiriyor.
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Hüseyin Toros, bu tür doğal hava akımlarının, Sahra Çölü’ndeki ısınma etkileriyle tetiklendiğini ve rüzgarların bu tozları binlerce kilometre kat ederek Türkiye’ye taşıdığını açıkladı. Yüksek basınç sistemlerinin ve güçlü rüzgarların bu süreçte oynadığı rol, tozların atmosferdeki farklı katmanlarda bulunmasına neden oluyor. Bu durum, bazen tozların yer seviyesinde daha az fark edilmesine, ancak gün doğum ve batış saatlerinde gökyüzünün renklerinin bu etkiden doğrudan etkilenmesine yol açıyor.
Şehrin en üst düzey meteoroloji uzmanlarından biri olan İstanbul Aydın Üniversitesi’nden Dr. Güven Özdemir, Sahra’dan gelen toz taşınımının cuma gününden sonra Marmara Bölgesi’nden başlayarak tüm ülkeye yayılmasına işaret etti. Toz yoğunluğunun artması, özellikle astım ve KOAH gibi kronik solunum rahatsızlıkları olan kişiler için ciddi bir sağlık tehlikesi oluşturuyor. Yaşlılar ve çocuklar da bu hassas dönemde dikkatli olmalı, açık havada bulunma sürelerini sınırlamalıdır. Çöl tozu, migren ataklarını tetikleyebileceği gibi, göz enfeksiyonları ve alerjik reaksiyonları da beraberinde getirebilir.
Ancak çöl tozlarının sadece olumsuz yönleri yok. Meteoroloji mühendisi Adil Tek, Sahra’dan taşınan tozların, özellikle bahar aylarında bitkiler için önemli bir doğal gübre kaynağı olduğunu, fosfor ve demir gibi minerallerin bitki besin ihtiyacını karşıladığını belirtti. Bu nedenle, tozların doğaya getirdiği faydalar da göz ardı edilmemeli. Bu etkili dönemlerde, maske kullanımı ve güncel hava kalitesi verilerinin yakından takip edilmesi, bireysel sağlık ve çevre için en uygun önlemleri almayı sağlayacaktır.
