İspanya’nın önde gelen zeytinyağı üreticilerinden Acesur, Jaén eyaletindeki Vilches tesisinin hemen yanındaki zeytinliklerinde çığır açan bir uygulamaya öncülük ediyor. Bu yenilikçi yaklaşım, geleneksel güneş enerjisi santrallerine tamamen farklı bir soluk getiriyor. Projenin özü, tek bir zeytin ağacının bile sökülmeden, aynı arazi üzerinde hem zeytin hem de elektrik üretilmesini sağlamak üzerine kurulu. Tarımsal güneş enerjisi yaklaşımıyla tasarlanan sistem, zeytin ağaçlarının üzerine yerleştirilen panellerle, hem enerji üretimi hem de zeytin verimi arasında uyumlu bir denge kuruyor.
Granada merkezli Greening firması tarafından geliştirilen 3,65 MWp gücündeki santral, teknolojik açıdan da dikkat çekici. Sistemde 5.150’den fazla güneş paneli kullanılıyor. Paneller, beton temellere oturtulan çelik direklerle yerden 4 metrenin üzerine yerleştiriliyor. Bu yüksekliğin altında yatan özel neden, bölgedeki zeytin hasadında kullanılan makinelerin işleyişiyle bağlantılı. Hasat makineleri, ağacı kavrayıp sallayarak meyveyi döken ve yaklaşık 3,5 metre yüksekliğe ulaşan cihazlardır. Paneller, bu makinelerin üzerinde konumlandırıldığı için hasat operasyonu, geleneksel yöntemlere uygun olarak devam edebiliyor.
Santralin yanına 3 MWh kapasiteli bir batarya sistemi de kurulmuş. Üretilen elektrik, Acesur’un yan taraftaki şişeleme tesisinde kullanılacak ve tesisin yıllık elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 95’ini karşılaması hedefleniyor. İspanya Enerji Çeşitlendirme ve Tasarruf Enstitüsü (IDAE), bu projeye 2,8 milyon euro hibe desteği sağlamış. Bu durum, tarımsal güneş enerjisinin potansiyelini ve sürdürülebilir enerji hedefleriyle uyumunu gözler önüne seriyor.
Akdeniz iklimindeki zeytin ağaçlarının hassasiyetine dikkat çeken araştırmalar, gölgenin meyve verimi üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. Arjantin’de yapılan bir çalışmada, ağaçların farklı gelişim evrelerinde 30 gün boyunca gölgelenmesi, meyve tutumunu azalttığı ve yağ birikimini düşürdüğü belirlenmiş. Çekirdeğin sertleştiği dönemde yapılan gölgelemenin ise son verime belirgin bir etkisi olmadığı tespit edilmiş. Bu nedenle, tarımsal güneş enerjisi projeleri, panelleri ağaçların üzerine yerleştirerek, gölge etkisini minimize etmeye çalışıyor. Jaén Üniversitesi tarafından yürütülen kontrol alanı sayesinde, panel altındaki ve açıktaki ağaçların verim, su stresi ve toprak sıcaklığı gibi faktörlerin karşılaştırılması, bu konuda değerli veriler sağlayacak. Türkiye’de zeytinliklerin 3573 sayılı Kanun ile koruma altında olması ve enerji yatırımlarına açılması tartışılırken, İspanya’daki bu proje,
