Türkiye, sürdürülebilirliğe doğru hızla ilerleyen bir yolculuğa çıkıyor. 2025 yılı itibarıyla uygulamaya alınacak 'Depozitosu Olan Ambalajlar' (DOA) sistemi, tüketim alışkanlıklarımızı kökten değiştirecek ve ambalaj atıklarının geri dönüşümüne yönelik bir dönüm noktası olacak. Bu yenilikçi yaklaşım, hem doğal kaynakların korunmasına katkı sağlayacak hem de işletmeler için yeni gelir kaynakları yaratacak.
Sistemin kalbi, dijital altyapısıyla desteklenen 'Depozito Bilgi Yönetim Sistemi' (DBYS) olacak. İşletmeler, DBYS üzerinden faaliyet gösteren operatörlerle anlaşacaklar ve ambalajların toplanma, iade ve geri dönüşüm süreçlerinin her aşaması takip altına alınacak. 7 Temmuz 2025 tarihinden itibaren tüm ambalajlı içecek satan veya servis eden işletmeler, DBYS'ye kayıt yaptırarak DOA sistemine dahil olacak. Bu sayede, tüketici alışkanlıkları tamamen değişecek ve ambalaj atıkları artık para kazanma potansiyeli taşıyacak.
DOA sistemi, işletmeler için de büyük fırsatlar sunuyor. Marketler, bakkallar, büfeler, oteller, restoranlar ve kafeler, 'DOA' logolu içecekleri satarak depozito iade noktası olarak hizmet verecekler. İşletmeler, operatörlerle yaptıkları anlaşmalar sayesinde teşvik bedeli elde edecekler, ayrıca iade noktalarına gelen müşteriler sayesinde ek gelir elde edecekler. Sistemin en önemli parçası olan ‘Depozito İade Makineleri’ (DİM) kurulumu, büyük mağazalar ve zincir satış noktaları için zorunlu hale getirilecek. HOREKA (otel, restoran ve kafe) işletmeleri ise kendi bünyelerinde tükettikleri içecek ambalajlarını operatörlerine teslim ederek depozito bedellerini alacaklar.
Tüketiciler ise DOA mobil uygulaması üzerinden ambalaj iade bedellerini kolayca takip edebilecek, bu bedelleri banka hesabına aktarabilecek, ATM'den çekebilecek veya alışverişlerde kullanabilecek. Sistem, plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının depozito kapsamına alınmasıyla, kontrol altında ve sürdürülebilir bir şekilde ekonomiye geri kazandırılmasını hedefliyor. Bu da ülke ekonomisine yıllık 30 milyar lira doğrudan katkı sağlayacak. TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, bu sistemin, 'at-kurtul' alışkanlığının aksine, zaman içinde iade ve geri kazanım odaklı yeni bir tüketim davranışının yerleşmesini desteklediğini vurguladı. Türkiye, bu dönüşümle uluslararası alanda örnek bir model oluşturmayı hedefliyor.
