23 Nisan, tarihin derinliklerinden yükselen bir milli değer olarak, Birinci Büyük Millet Meclisi'nin ilk yıl dönümünü kutlamanın ötesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ideallerinin somutlaşmasıdır. 1921'de kabul edilen ‘23 Nisanın Milli Bayram Addine Dair Kanun’, bu geleneğin ilk adımı olmuş, yeni kurulan devlete ilk resmi bayramını kazandırmıştır. Kanunun metninde yer alan “Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk yevmi küşadı olan 23 Nisan günü milli bayramdır” ifadesi, o günün önemini ve anlamını açıkça ortaya koymaktadır. Bu yasal düzenleme, Resmi Gazete'nin 2 Mayıs 1921 tarihli nüshasında da yayınlanarak, halka duyurulmuş ve milli bilinç oluşturulmaya başlanmıştır.
İlk yıllarda, 23 Nisan'ın kutlamaları, çocukların ön saflarında yer alarak, bu bayramın geleceğe dair umut ve heyecanla dolu bir temsili olduğunu göstermiştir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün, 1929'dan itibaren bu günü çocuklara armağan etmesiyle, 23 Nisan ilk defa ‘Çocuk Bayramı’ olarak kutlanmış ve böylece çocukların milli bayramın bir parçası olduğu bir gelenek başlamıştır. Ancak, 1935'te çıkarılan ‘Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’ ile 23 Nisan, ‘Ulusal Egemenlik Bayramı’ olarak tanımlanarak, daha kapsamlı bir anlam kazanmıştır. Bu kanun, 22 Nisan öğleden sonrası ve 23 Nisan gününü bu bayramın kapsamına dahil ederek, milli egemenliğin kutlanmasını sağlamıştır.
Atatürk'ün, 23 Nisan haftalarında çocukları makamında kabul etmesi ve onlarla ilgilenmesi, sadece bir gelenek olarak kalmamış, bakanlar ve bürokratlar arasında sembolik koltuk devri uygulamasına dönüşmüştür. Bu uygulama, çocukların milli bayramın bir parçası olduğunu ve geleceğin temsilcisi olduğunu vurgulamıştır. 1979 yılında uluslararası boyuta taşınan ve 6 ülkenin katılımıyla başlayan bu bayram, Türkiye'nin dünyada çocuklarına bayram hediye eden ve bu bayramı bütün dünya ile paylaşan ilk ve tek ülke olmasını sağlamıştır. TBMM arşivlerinde, 106 yıl önce Meclis'in açılış hazırlıkları ve 23 Nisan'ın ‘milli bayram’ sayılması süreci, bu bayramın köklerini anlamak için önemli belgeler barındırmaktadır.
Arşivde yer alan belgeler, Büyük Millet Meclisi'nin Ankara'da 23 Nisan Cuma günü, cuma namazı sonrası Kuran-ı Kerim tilaveti, dualar ve törenlerle açılmasını sağlayan Temsil Heyeti Başkanı Mustafa Kemal Paşa'nın beyannamesini ve Mustafa Kemal Paşa'nın yasama ve yürütmenin millet adına Meclis tarafından kullanılmasına dair önerisini içerir. Ayrıca, Anadolu Ajansı'nın telgraf bülteni, o günkü toplantıda Paşa'nın konuşmasını ve önerisinin kabul edilmesini kaydetmektedir. Bu belgeler, 23 Nisan'ın sadece bir bayram günü olmadığını, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde önemli bir rol oynayan bir dönemin belgelenmiş bir örneğini sunmaktadır.
