Türkiye’nin genelev operasyonlarını düzenleyen yasal yapısı, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) son kararıyla büyük bir dönüşüme uğradı. 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128’inci maddesini içeren düzenleme, AYM’nin oybirliğiyle aldığı bir karar sonucunda yürürlükten kaldırıldı. Bu kararın, genelevlerin geleceği hakkında belirsizlik yarattığı kadar, devletin sosyal sorumlulukları ve insan onurunun korunması üzerine de yeni tartışmaları tetiklediği görülüyor.

Kararın temelinde, AYM’nin Anayasa’nın 5’inci ve 17’nci maddeleri arasındaki uyumsuzlukları tespit etmesi yattı. Mahkeme, seks işçiliğinin yalnızca bireysel bir tercih olarak değerlendirilemeyeceğini, aynı zamanda yoksulluk, ekonomik çaresizlik, istismar ve insan ticareti gibi toplumsal ve ekonomik faktörlerin bu tercihi etkileyebileceğini vurguladı. Özellikle, ekonomik ve sosyal baskılar altında bulunan, ya da istismar ve cinsel sömürüye maruz kalan bireylerin rızalarının, özgür iradeye dayandığından şüphe duyuldu. Bu durum, seks işçiliğinin bireylerin temel haklarını ihlal edebileceği yönünde bir değerlendirme yapılmasına zemin hazırladı.

Kararda, devletin rolüne ilişkin de önemli bir vurgu yapıldı. AYM, sadece fuhşu denetlemekle kalmayıp, aynı zamanda insanları seks işçiliğine yönelten yapısal sorunları ortadan kaldıracak sosyal politikalar geliştirmek ve bu faaliyetlerden kâr elde edenlerle mücadele etme sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini savundu. Mahkeme, kamu sağlığını ve güvenliği korumak amacıyla fuhuş faaliyetlerinin yasal çerçeveye bağlanmasının, insan onurunu otomatik olarak sağlamayacağını, aksine bu faaliyetlere yönelten sorunların çözülmemesi durumunda insan onurunun ihlaline yol açabileceğini belirterek, devletin bu alandaki sorumluluğunun kapsamını genişletmesini talep etti. Bu yaklaşım, genelevlerin sadece düzenlenmesi değil, aynı zamanda bu alandaki risklerin azaltılması ve insan onurunun korunması için kapsamlı bir stratejinin geliştirilmesi gerektiği yönünde bir mesaj içeriyor.

<

Son olarak, AYM’nin kararı, genelevlerin geleceğiyle ilgili önemli bir belirsizlik yaratırken, toplumsal ve hukuki bir dönüm noktası olarak kabul edilebilir. Karar, seks işçiliğinin yasal düzenlemeleri, insan hakları, sosyal politika ve devletin rolü gibi konularında derinlemesine tartışmaların başlamasına yol açacaktır. Özellikle, ekonomik çaresizlik içinde bulunan bireylerin bu alanda çalışmasının, bireyin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüyle nasıl uyumlu hale getirilebileceği, bu tartışmanın merkezinde yer alacaktır. Ayrıca, kararın, benzer sosyal sorunlarla mücadele eden diğer ülkeler için de örnek bir model oluşturabileceği düşünülmektedir.