Türkiye’nin siyasi manzarası, 2. Açılım Süreci’nin başlatılmasından bu yana hızla değişiyor. Meclis’te yasa süreçleri, sahada ise farklı siyasi grupların oluşturduğu ittifaklar ve konferanslar, ülkenin geleceği için yeni sorular ortaya koyuyor. Bu karmaşık tablo, Türkiye’nin iç ve dış politika hedeflerini yeniden şekillendirme çabalarına ışık tutuyor.
Ankara’da, Ortadoğu Araştırma Merkezi (ORSAM) ile İngiliz düşünce kuruluşu Chatham House’un ortaklığının sağladığı “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel, Toplumsal Sözleşmesi Arayışı” başlıklı konferans, bu değişim sürecinin merkezinde yer alıyor. Londra merkezli Chatham House’un ‘ortak akıl’ oluşturma odaklı çalışmaları ve Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Strateji Araştırmalar Merkezi’nin desteğiyle düzenlenen bu buluşma, farklı ideolojilere ve siyasi görüşlere sahip temsilcileri bir araya getiriyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, MİT Başkanı İbrahim Kalın gibi önemli isimlerin katılımı, sürecin önemini ve Türkiye’nin bu alandaki stratejik hedeflerini gözler önüne seriyor. Kurtulmuş’un vurguladığı gibi, Türkiye’nin ‘terör meselesi’nin çözümü, sadece silahların bırakılmasıyla sınırlı değil, aynı zamanda cumhuriyetin ikinci asrının en büyük projesi olarak da kabul edilmeli.
Bu siyasi arenada, Diyarbakır’da ise farklı bir dinamik işliyor. PKK ve DEM Parti’nin dışındaki Kürt siyasi hareketleri, “Kürdistan Ulusal İttifakı”nı (HEVBENDÎ) kurarak kendi siyasi varlıklarını güçlendirmeye çalışıyor. Bu ittifak, ‘Barzani rejimi’nin desteğini ve çizgisini benimseyen PDK-Bakur, Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK) ve Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK) gibi gruplardan oluşuyor. Ancak bu partilerin siyasi istikrarı ve yasal statüsü belirsizliğini koruyor. PDK-Bakur’un geçmişte terör örgütü olarak kabul edilmesi, PSK ve PWK’nin Anayasa Mahkemesi’ndeki kapatma davaları ve ittifakın genel olarak kayıt dışı olması, bu hareketin uzun vadeli hedeflerine ulaşmasını zorlaştırıyor. İttifakın, Türkiye’nin siyasal sistemine entegrasyon konusundaki tavrı da, Türkiye ile Kürtler arasındaki gerilimli ilişkiyi daha da karmaşık hale getiriyor.
HEVBENDÎ’nin yayınladığı ortak bildirge, Kürtlerin kendi kaderini belirleme, egemenlik ve siyasal statü taleplerini açıkça ortaya koyuyor. Bildirgede, Türkiye’nin entegrasyonist yaklaşımının Kürt milletinin ulusal haklarını göz ardı ettiği ve iş birliği imkanını ortadan kaldırdığı savunuluyor. Ancak, bu bildirgenin yayınlanmasının ardından, ittifakın bir parçası olan Vejin hareketi, ortak bildirinin izinsiz kullanıldığını ve katılmadıklarını belirterek tepki gösterdi. Bu durum, ittifakın geleceği ve iç dinamikleri için önemli bir soru işareti oluşturuyor. Siyasi aktörler arasındaki güven eksikliği ve farklı ideolojik yaklaşımlar, HEVBENDÎ’nin başarısını sınırlayabilir.
Sonuç olarak, Ankara ve Diyarbakır’daki bu siyasi gelişmeler, Türkiye’nin gelecekteki politikalarını şekillendirmede kritik bir rol oynayabilir. Ortadoğu’da yeni bir bölgesel sözleşme arayışı, Türkiye’nin bölgesel güç statüsünü etkileyecek ve Türkiye ile diğer ülkeler arasındaki ilişkileri yeniden tanımlayacaktır. Aynı zamanda, Türkiye’nin iç politikadaki dengeleri de bu gelişmelerden etkilenecek ve Kürtler ile Türk toplumu arasındaki diyalog ve uzlaşma çabaları için yeni fırsatlar yaratabilir.