ABD’nin kuzeydoğusunda yaşayan 28 yaşındaki Karl isimli bir adam, beyin ameliyatının ardından sıra dışı bir görsel deneyim yaşamaya başladı. Gün içinde karşılaştığı insan yüzlerinde, özellikle evcil kedisi Luna’yı gördüğünü iddia ediyor. Bu durum, tıbbi dünyada alışılmadık vakalara bir yenisini ekliyor ve beynin karmaşık çalışma mekanizmalarını gözler önüne seriyor.
Karl’ın bu tuhaf deneyimi, iki yıl önce beyin kanaması riskini ortadan kaldırmak amacıyla geçirdiği ameliyattan sonra başladı. Ameliyat sırasında, beyinde yer alan bir arteriyovenöz malformasyon (AVM) çıkarılmıştı. Bu durum, Dartmouth Koleji ve Brigham ve Kadın Hastanesi araştırmacıları tarafından Cortex dergisinde yayınlanan bir çalışmada detaylı olarak incelenmiş. Araştırmacılar, bu tür görsel yanılsamaların genellikle kısa süreli, birkaç saatlik veya hatta gün boyu devam edebildiğini belirterek, bu durumun nadir yaşandığını vurgulamışlardır. Bu vakada, yüz hatlarının tutarlı bir şekilde birleştiği, bakış açısına veya mesafeye göre doğal olarak değiştiği ve üzerinde görülen hatların yüzün üzerine eklenmiş gibi olmadığı belirtilmiştir.
Bu tür bir görsel bozulma, bilim insanları tarafından 'palinopsi' olarak tanımlanmaktadır; yani daha önce görülen bir nesnenin veya yüzün, zihinde tekrar tekrar ortaya çıkması durumudur. Karl’ın yaşadığı durum ise 'prosopometamorfopsi' olarak adlandırılıyor. Prosopometamorfopsi, beynin sağ temporal lobunda bulunan yüz işleme merkezinin hasar görmesiyle ortaya çıkabilir. Psikolog ve beyin bilimci Brad Duchaine’e göre, Karl’ın insan yüzlerinde kedisinin hatlarını görmesi, beynin hafızadan çağrılarak anlık algıyı etkileme yeteneğinin bir sonucudur. Duchaine ve Karl, yapay zeka araçlarını kullanarak bu durumun görsel temsillerini oluşturmuşlardır. Yapay zeka, bu tür rahatsızlıkların anlaşılmasında önemli bir adım sunarken, sadece birkaç kelime veya cümleyle saniyeler içinde görseller üreterek hastanın zihnindeki görüntüyle eşleşene kadar iyileştirme sağlayabilmektedir.
<Bu durum, daha önce 1986 yılında Cortex dergisinde yayınlanan bir vakayla da benzerlik göstermekte. Otobüste oturan 58 yaşındaki bir kadın, başka bir yolcunun kaniş cinsi köpeğine baktıktan sonra diğer yolcuların da köpek yüzüne sahip olduğunu görmüştü. Bu vakada da felç sonucu oluşan beyin hasarı, kadının tanıdığı kişileri ve kendi dairesini tanıyamamasına neden olmuştu. Bu vakalar, beynin yüzleri diğer görsel girdilerden farklı şekilde işlediğini ve hayvanlara ait yüz özelliklerinin yalnızca insan yüzlerinde belirginleştiğini gösteriyor. Bu durum, beynin sadece gözlerin gördüğü şeye bakmadığını, aynı zamanda farklı bilgileri de birleştirerek yorumlama yeteneğine sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu tür vakalar, yapay zeka teknolojilerinin bu tür görsel algı bozukluklarını anlamada ve tedavi etmede ne kadar etkili olabileceğini gösteriyor. Gelecekte, daha fazla vaka çalışması ve yapay zeka kullanımının bu tür durumların anlaşılmasında daha da büyük rol oynaması bekleniyor.