Güney Hazar Havzası'nda gerçekleştirilen son sismik analizler, deniz altında gizlenmiş olağanüstü bir jeolojik oluşumu gün yüzüne çıkardı. Bilim insanları tarafından yapılan detaylı incelemeler, bölgedeki hidrokarbon hareketliliğini ve yer altı yapılarının karmaşıklığını gözler önüne seren çarpıcı bir bulguya işaret ediyor. Bu keşif, petrol ve gaz kaynaklarının potansiyelini değerlendirme yöntemlerinde devrim yaratma potansiyeli taşıyor.
Namaz Yusubov liderliğindeki ekip, Aralık 2025'te 'Geological Journal' dergisinde yayınlanan çalışmalarında, Azerbaycan'ın bu bölgesiyle ilgili iki ve üç boyutlu sismik verileri titizlikle incelemişlerdir. Elde edilen sonuçlar, daha önce birbirinden ayrı gibi görünen birçok volkanik grup ile ortak besleme kanalları arasındaki bağlantıyı ortaya koyarak, bölgenin jeolojik mimarisini kökten değiştirdi. Bu bağlantılı sistem, yer altında devasa bir çamur volkanı ağı oluşturuyor ve bilim insanlarına yeni bir perspektif sunuyor.
Araştırmacılar, Azerbaycan'ın deniz ve karasal alanlarında daha önce tespit edilmemiş, gizli çamur volkanlarının varlığını da ortaya koymuştur. Bu yeni keşifler, sismik verilerin yeniden yorumlanmasıyla birlikte, bölgenin jeolojik haritasında önemli değişikliklere yol açmıştır. Özellikle, daha önce kaya katmanlarının kıvrımlanmasıyla tanımlanan 'antiklinal' yapılar, aslında tortul ve akışkan hareketliliğiyle oluşan çamur volkanları olduğu belirlenmiştir. Bu durum, volkanların oluşum mekanizması hakkındaki anlayışımızı derinden etkiliyor.
Çalışma, çamur volkanlarının, magma yükselişiyle oluşan geleneksel volkanlardan farklı olarak, yer altındaki tortul ve akışkanların yüzeye doğru hareket etmesiyle meydana geldiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen sismik kayıtlar, bu yapıların köklerinin Oligosen ve Miyosen dönemlerinde oluşan Maykop Grubu'na kadar uzandığını ve besleme kanallarının Alt Pliyosen Üretken Serisi'nin üst seviyelerine yakın yerlerde yoğunlaştığını gösteriyor. Bu bulgular, hidrokarbonların yer altı göçünde (migrasyonunda) çamur volkanlarının kritik bir rol oynadığını düşündürüyor. Bu nedenle, petrol endüstrisi için önemli bir stratejik önem taşıyor. Araştırma ekibi, bu keşfin yeni ticari petrol veya gaz rezervleri bulmaya yönelik olmadığını vurgulayarak, volkanların yer altı yapısının, besleme kanallarının kökeninin ve hidrokarbon sistemleriyle ilişkili jeolojik süreçlerin aydınlatılmasına odaklandıklarını belirtmiştir.
