Mülkiyet hukuku alanında önemli bir revizyon süreci başlatılıyor. Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) aldığı karar, milyonlarca hissedar tapu sahibi için doğrudan etki yaratacak. Yüksek Mahkeme, paylı mülkiyette önalım hakkının kullanımında, payın rayiç bedelinin hakim tarafından belirlenmesini öngören düzenlemeyi geçersiz kıldı. Bu durum, mülkiyet haklarının korunması ve taraflar arasındaki adil ilişkinin sağlanması açısından kritik bir öneme sahip.
Kararın temelinde, mahkemece tarafların menfaatleri arasında adil bir denge kurulmadığına dair bir değerlendirme bulunuyor. Önceki düzenlemeler, satış bedelinin rayiç bedeli ile belirlenmesini zorunlu tutuyordu. Ancak, rayiç bedelinin hangi tarihe göre belirleneceği, süreye ilişkin belirsizlikler ve bu durumun sözleşmenin şartlarını değiştirmesi gibi nedenlerle Mahkeme, bu düzenlemenin Anayasa'nın mülkiyet ve miras haklarına güvence altına alan 35. maddesiyle çeliştiği gerekçesiyle iptal kararı verdi. Bu kararın uygulanması dokuz ay sonra başlayacak.
İptal edilen düzenlemeye göre, önalım hakkı sahibi belirlenen rayiç bedelle alıcıya düşen tapu giderlerini, belirli bir süre içinde ödemekle yükümlü olacak. Bu yükümlülük yerine getirilmezse, payın önalım hakkı sahibi adına tescili mümkün olmayacak. Yatırılan bedel ise, mahkeme tarafından kesinleşen hükme göre ödenmesi sağlanacak. Bu durum, alım-satım sürecinin daha şeffaf ve güvenilir bir zemine oturtulmasına katkıda bulunacak.
Mahkeme, aynı taşınmaza paydaş olması nedeniyle önalım hakkı sahibine diğer payları satın alma konusunda öncelik tanırken, tarafların serbest iradeleriyle kararlaştırdıkları satış bedelinin devre dışı bırakılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, rayiç bedelin mahkeme tarafından belirlenmesinin, üçüncü kişi alıcının haksız kazanç elde etmesine veya önalım hakkı sahibini hukuken belirsiz bir konuma sokmasına yol açabileceği konusunda uyardı. Bu nedenle, mahkeme, düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verdi. Bu kararın, mülkiyet hukuku alanında önemli bir denge kurduğu ve tarafların haklarını daha iyi koruyacağı düşünülüyor.
