Şehrin geleceği, sadece beton ve çelikten oluşan yapılarla değil, aynı zamanda bu yapılar içinde yaşayan insanların yaşam kalitesiyle de şekillenir. Kentsel dönüşüm projeleri, deprem riskine karşı dayanıklı ve modern yaşam alanları sunarken, bu süreçte en çok ihmal edilen unsur ise insan olmaktadır. Mevcut yaklaşımlar, kentlerin geleceğine yön verirken, sosyal adaleti ve mahallelerin zenginliğini göz ardı etmektedir.
Günümüzde kentsel dönüşüm projelerinde finansman modelleri, dar gelirli vatandaşların ekonomik gerçekliğiyle çelişmektedir. Türkiye’de önemli bir kesim, düşük gelirle geçinmekte, emekli maaşları veya asgari ücretler yaşam standartlarını karşılamakta yetersizdir. Bu durum, kentsel dönüşüm projelerinin finansal yükü altında ezilen ailelerin evlerini kaybetme tehlikesi yaratmaktadır. Örneğin, 1.5 milyon TL’lik düşük faizli bir kredi kullanan bir asgari ücretlinin aylık taksit ödemesi, maaşının neredeyse tamamına denk gelmekte, hatta en düşük emekli aylığının neredeyse tamamını geçebilmektedir.
Bu tür finansal zorluklar, dönüşüm sürecinde yaşayan dar gelirli vatandaşların yaşamlarını tehdit etmektedir. Evlerini satarak bu zorlukların üstesinden gelmek, onları büyükşehirlerde yüksek kira ödemeleriyle ve mülksüz kalmışlık hissiyle karşı karşıya bırakmaktadır. Ayrıca, dönüşüm projeleri eski mahallelerin sosyal dokusunu, komşuluk ilişkilerini ve mahalle kültürünü de yok etmektedir. Yıllardır aynı sokakta yaşayan, birbirine destek olan vatandaşlar, yeni yapılarda yaşama imkanını bulamamaktadır.
Kentsel dönüşüm, mülkiyet haklarını koruyarak ve dar gelirli vatandaşları borç batağına sokmadan yapılması gereken bir süreçtir. “Ada bazlı ve kamusal dönüşüm modelleri” gibi insan odaklı çözümler, sadece deprem riskine karşı güvenli yapılar inşa etmekle kalmayacak, aynı zamanda mahallelerin sosyal ve kültürel dokusunu da koruyacaktır. Şehrin geleceği, yalnızca mimari yeniliklerle değil, aynı zamanda insanların yaşam kalitesini yükselterek sosyal adaleti sağlamakla da mümkündür.
