Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra, Osmanlı hanedanının ve soyluların kimliklerini koruma çabası, soyadı kanunu ile yeni bir boyut kazandı. Yüzyıllar boyunca 'ağa', 'paşa' ve 'zâde' gibi unvanlar resmi sıfatlardan çekilirken, bu ailelerin torunları, doğrudan saray kayıtlarına dayalı olarak yeni soyadları ile tanınıyor. Bu soyadlar, sadece bir isimden ibaret değil, aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun zengin tarihine ve köklü ailelerin mirasına birer kanıt niteliğindedir.
Osmanlı padişahları ve şehzadelerinin soyundan gelenler, ‘Osmanoğlu’, ‘Sultanoğlu’ ve ‘Ertuğrul’ gibi soyadları ile nüfus kayıtlarına geçti. Şehzadelerin kızlarına ‘Sultan’, erkek çocuklarına ise ‘Sultanzâde’ unvanı verilirdi. Kanunla birlikte bu unvan eki kaldırıldığında, hanedan bağı taşıyan aileler ‘Sultanoğlu’ soyadını alarak kendi köklerini kütüklerde ölümsüzleştirdi. Son dönem şehzadeleri ve hanedanın bazı kolları ise kurucu liderin adını taşıyan ‘Ertuğrul’ soyadını seçerek bu mirası sürdürdü.
Bu soyadları taşıyan ailelerin ebeveynleri, Osmanlı döneminde devletin yönetişiminde önemli roller oynamışlardır. Başvezir ve sadrazam aileleri, devleti asırlar boyunca yönetmişlerdir. Köprülü Mehmed Paşa ve ailesinin torunları günümüzde ‘Köprülü’ soyadını taşırken, Çandarlı sülalesi kuruluş döneminden fethe kadar başvezirlik makamını elinde tutmuştur. Sokullu Mehmed Paşa’nın soyundan gelenler ise Kanuni Sultan Süleyman döneminde kudretli sadrazamlık görevini yürütmüşlerdir.
Ayrıca Anadolu Selçuklu Devleti’nin yöneticileri ve diğer Türk beylikleri de Soyadı Kanunu ile birlikte kendi beylik adlarını resmiyete döktüler. Dulkadiroğlu, Germiyanoğlu ve Saruhan gibi soyadları, bu beyliklerin kökenlerini belirlerken, Karamanoğlu soyadı da Batı ve İç Anadolu'nun güçlü yönetici sülalelerine aitti. Arşiv uzmanları, bu soyadı taşıyan vatandaşların e-Devlet alt-üst soy kütüğü belgelerini incelemesini öneriyor. Bu belgeler, ailelerin kökenlerinin hangi saray veya konak merkezine dayandığını net bir şekilde ortaya koyuyor. Bu sayede, soyadlarınızın ardındaki tarihi hikayeleri keşfetme fırsatı bulabilirsiniz.
