Türkiye’nin sağlık tarihine adını çizen Nusret Fişek’in 36. ölüm yılı, sadece bir anma günü değil, aynı zamanda derin bir sorgulama ve yeniden yapılanma çağrısıdır. Büyük bilim insanı ve eylemci olarak bıraktığı miras, bugün de sağlık sistemimizdeki temel sorunlara ışık tutmaktadır. Fişek’in mirasını anlamak, Cumhuriyet’in temel ilkeleriyle, sağlık hakkının insanlığa yönelik evrensel değeri arasında bir köprü kurmak anlamına gelmektedir.
Fişek’in 1961 tarihli Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Kanunu, sadece bir yasa metninden ibaret değildi; o, Cumhuriyet döneminin kamucu sağlık anlayışının en önemli ifadesiydi. Bu anlayış, sağlık hizmetini bireysel bir ihtiyaçtan, toplumun ortak bir sorumluluğuna dönüştürmeyi hedefliyordu. Köy ocakları, köy evleri, takım hizmetleri, koruyucu hekimlik ve sağlık yönetimine katılım gibi unsurlar, bu sistemin temel taşlarını oluşturuyordu. Amaç, sadece hastaları tedavi etmek değil, hastalıkların önlenmesini sağlayarak sağlıklı bir toplum inşa etmekti. Bu yaklaşım, sağlık hizmetini eşitsizlikleri azaltacak ve toplumun her kesimüne ulaşacak bir araç olarak görmüştür.
Ancak, 2003 yılında Dünya Bankası tarafından dayatılan Sağlıkta Dönüşüm Programı, bu kamucu modeli ortadan kaldırmış ve sistemi piyasaya açmıştır. Genel sağlık sigortası, aile hekimliği, performansa dayalı ödeme, hastanelerin işletmeleşmesi ve özel sağlık sektörü teşviki gibi uygulamalar, sistemi tamamen değişmiş ve sağlık hizmeti, bir tüketim haline gelmiştir. Bu dönüşüm, neoliberal ideolojilerin Türkiye’ye yansımasının en çarpıcı örneklerinden biridir. Sağlık giderleri, 2024 yılında 2.36 trilyon TL’ye ulaşmış, bu büyük bölümü kamu kaynaklarıyla karşılanırken, bireylerin kendi sağlık giderlerini karşılaması da önemli bir yük oluşturmuştur.
Nusret Fişek’i anmak, bugün de sağlık hakkının yeniden savunulması için bir zorunluluktur. Sağlık, insan haklarının temel bir unsuru olarak kabul edilmeli ve her bireyin, gelir düzeyinden bağımsız olarak sağlık hizmetlerine erişebilmesini sağlamalıdır. Sağlık hizmeti, bir piyasa nesnesi olarak değil, toplumun temel bir ihtiyacı olarak görülmelidir. Fişek’in mirası, Cumhuriyet’in halkçı-devrimci ideolojisinin temel taşlarından biridir ve bu ideoloji, sağlık hizmetinin eşitlikçi ve sosyal bir şekilde sunulmasını savunur. Unutulmamalıdır ki, sağlıklı bir toplum, kalkınma için en önemli girdidir. Sağlık hakkı, anayasa m.56 vd. ile güvence altına alınmış, uluslararası sözleşmelerle de desteklenmektedir. Nusret Fişek’i anmak, bu hakka olan bağlılığımızı yeniden ifade etmek ve sağlık sistemini yeniden kamucu, bilimsel, eşitlikçi ve toplum temelli bir yapıya kavuşturmak için çaba göstermektir.”}p>
