Küresel enerji piyasaları, son yıllarda önemli dönüşümler geçirirken, Avrupa Birliği’nin kış hazırlıklarında kritik bir durumla karşı karşıya. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayınlanan son değerlendirme raporu, küresel doğal gaz arzındaki değişimleri ve bu durumun AB üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde analiz ediyor. Rapor, 2016’dan beri piyasadaki artan esneklik, likidite ve entegrasyonu vurgularken, aynı zamanda bölgesel arz güvenliğinin ne kadar kırılgan olduğunu da ortaya koyuyor.
Raporun bulgularına göre, spot piyasa işlemlerinin yaygınlaşması ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sözleşmelerinin artması, bölgesel piyasalar arasındaki iletişimi güçlendirmiş ve arz kesintilerine karşı dayanıklılığı artırmıştı. Ancak, Hürmüz Boğazı üzerinden LNG akışının fiilen durması, Asya ve Avrupa’daki doğal gaz fiyatlarını 2022-2023 dönemindeki krizden daha da yükseltmiş, küresel arz güvenliğine yönelik ciddi endişeleri beraberinde getirmiştir. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yapılan LNG yüklemelerinde 60 milyar metreküpten fazla bir azalma yaşanırken, bu durum Avrupa’nın enerji arz kaynaklarına olan bağımlılığını daha da artırmaktadır.
Küresel LNG arzının bu yıl yaklaşık yüzde 3 (20 milyar metreküp) azalması ve küresel doğal gaz talebinin yüzde 1,5 (65 milyar metreküp) düşmesi öngörülüyor. Bu düşüş, Orta Doğu’daki talebin karşılanamaması, Avrupa’daki sanayi sektöründe gaz tüketiminin azalması ve Asya’daki bazı ülkelerde elektrik üretiminde doğal gazdan kömüre geçiş gibi faktörlerden kaynaklanmaktadır. Avrupa Birliği’nin, kış döneminde bölgesel talebi karşılamak için küresel LNG arzına olan bağımlılığının artması, enerji piyasalarındaki riskleri daha da yükseltiyor.
AB’nin gaz depolama tesisleri, 2026-2027 kış dönemine 2013’ten beri kaydedilen en düşük stok seviyeleriyle giriyor. Depolardaki doluluk oranı şu anda yüzde 74,6 seviyesinde bulunuyor. Bu durum, bölgenin mevsimsel talebin zirve yaptığı dönemlerde ihtiyacını karşılamak için küresel LNG arzına olan bağımlılığını daha da artıracak ve teknik arızalar veya arz kesintileri durumunda Avrupa’nın kırılganlığını ortaya koyacaktır. IEA’nın simülasyonları, hava koşullarının mevsim normallerinden daha soğuk seyretmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinden LNG akışındaki kesintinin devam etmesi durumunda, Avrupa’daki doğal gaz depolarında bulunan gaz miktarının Mart 2027 sonuna kadar kullanılabilir depolama kapasitesinin yüzde 10’unun altına düşebileceğine işaret ediyor. Bu senaryo, enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara ve fiyat artışlarına yol açabilir. Depolama seviyelerinin düşmesi, 2027 yazı boyunca depolara yeniden gaz enjeksiyonu yapılması ihtiyacını önemli ölçüde artırırken, piyasadaki arz sıkışıklığının takip eden yıla sarkmasına da neden olabilir.
