Nevşehir'in kalbinde yer alan Kapadokya, yüzyıllardır şekillenmiş eşsiz peribacalarıyla adeta bir açık hava müzesi. Ancak dün yaşanan talihsiz olay, bu doğal harikaların kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Göreme Açık Hava Müzesi girişindeki peribacası, ani bir çöküşün ardından üç canı almış, beş kişi de yaralanmıştı. Bu felaket, bölgedeki jeolojik risklerin ne kadar ciddi olduğunu ve önlem alınmadığında sonuçlarının ne kadar yıkıcı olabileceğini acı bir şekilde hatırlatmıştı.
Cumhuriyet’e yaptığı açıklamada Sismolog Dr. Ramazan Demirtaş, olayın ardındaki karmaşık jeolojik süreçleri detaylandırdı. Yağışlar, kaya içindeki mevcut çatlaklar ve donma-çözülme döngüleri, peribacalarının stabilitesini tehdit eden başlıca faktörler arasında yer alıyor. Ayrıca, insan faaliyetlerinin de bu hassas yapılar üzerindeki etkisini vurguladı. Kaya oymacılığı gibi faaliyetler, kaya yapısını zayıflatarak doğal aşınmanın etkilerini artırabiliyor. Dr. Demirtaş, bu tür doğal ve insan kaynaklı etkileşimlerin bir araya gelmesi durumunda, peribacalarının tehlikeli bir hale gelebileceğini belirtiyor.
Demirtaş, bu çökmenin sadece tek bir peribacası için değil, bölgedeki tüm peribacaları için bir uyarı niteliğinde olduğunu vurguladı. Kaya kütlelerinin hareket etmesine neden olan temel faktörler arasında, yağmur sularının çatlaklara sızması, donma-çözülme süreçleriyle oluşan genişlemeler ve bölgesel tektonik hareketler yer alıyor. Bu süreçler, kaya bloklarının zamanla birbirinden ayrılmasına ve kayma, kopma, devrilme gibi kütle hareketlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlıyor. Bu nedenle, Kapadokya'daki peribacaları, sürekli olarak bir risk altında bulunuyor.
Uzmanlar, bu tür felaketlerin önüne geçebilmek için kapsamlı kaya ıslahı projelerinin hayata geçirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu projeler, kırık ve çatlakların suyla dolmasını engelleyecek çevre drenaj sistemlerinin kurulması, blokların desteklenmesi, tel kafes ve koruyucu çit uygulamaları ile gerekli görülen alanlarda yapılacak mühendislik çalışmalarını içeriyor. Dr. Demirtaş, “Bu olaydan ders çıkarılmalı” diyerek, gerekli önlemlerin ivedilikle uygulanması gerektiğini ve benzer risklerin daha fazla yaşanmaması için acil tedbirler alınması gerektiğini vurguladı. Gelecek nesillere bu eşsiz doğal zenginliği bırakmak için, Kapadokya'daki peribacalarının korunması, bilimsel araştırmalar ve risk yönetimi ile mümkün olacaktır.
