Tunus çölünün derinliklerinde, zamanın ve rüzgarın şekillendirdiği sıra dışı bir manzara ortaya çıktı. 1999'da George Lucas'ın vizyonuyla hayata geçirilen ‘Star Wars: Bölüm I - Gizli Tehlike’ filminin setleri, o günden bugüne çölün ortasında, adeta bir arkeolojik buluntu gibi varlığını sürdürüyor. ‘Mos Espa’ olarak adlandırılan bu yapılar, sadece bir film setinden daha fazlası; çölün acımasız gücüne ve doğal afetlerin etkisine dair çarpıcı bir laboratuvar deneyidir.
1997’de inşa edilen, 20 ayrı yapısı ve kurgusal mimarisiyle Tatooine’in okyanussuz çölünü canlandıran bu set, Nefta yakınlarındaki Ong Jemel bölgesinde yer alıyor. Çekimlerin tamamlanmasının ardından, bu yapılar sahipsiz bir şekilde çölün koşullarına maruz kalmış, jeomorfolojik araştırmaların ilgi odağı haline gelmişlerdir. Uzmanlar, bu yapılar, çölün rüzgârları ve kumları tarafından şekillendirilen, sürekli değişen bir ortamın canlı kanıtıdır. Özellikle ‘barkan’ tipi hilal kumulların yılda 15 metre gibi hızıyla ilerlemesi, bu yapılar için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır.
Bu durum, benzer bir olayla 1977’de çekilen ‘Yeni Bir Umut’ filminde de yaşanmıştı. O zaman da set, kumların etkisiyle tamamen toprak altında kalmıştı. Ancak ‘Mos Espa’ setinin durumu farklı; bu set, sadece geçmişin bir yansıması değil, aynı zamanda geleceğe yönelik bir uyarı niteliğindedir. Tunus Turizm Bakanlığı ve sivil toplum kuruluşlarının başlattığı ‘Save Mos Espa’ kampanyası, bu setin korunması için önemli bir adım olsa da, çölün doğal süreçleri karşısında nafile bir çabadır. Kampanya kapsamında 300 bin dinarlık bir bütçe ayrılmış, 8 bin metreküp kum tahliye edilmiş, ancak yapılar yine de rüzgârın ve kumların etkisine açık durumdadır.
Günümüzde, bu yapılar, korunma girişimlerine rağmen, çölün acımasız gücüyle mücadele etmektedir. Kumların ve rüzgârın yarattığı erozyon, ‘Mos Espa’ setinin kaderini belirlemeye devam edecektir. Bu set, sadece bir film setinden ibaret değildir; aynı zamanda çöl ekosisteminin hassas dengesi ve doğal afetlerin yıkıcı etkileri hakkında önemli dersler sunmaktadır. Bu çölün sessiz tanığı, unutulmamalıdır.”} attı:
