Türkiye’nin güneybatısında yer alan peribacaları, milyonlarca yılın çamur ve tortuyla oluşan, zamanla ortaya çıkmış sıra dışı kaya oluşumlarıdır. Ancak son dönemde bu doğal güzelliklerde yaşanan ani çöküşler, bilim insanlarını ve ziyaretçilerini şaşırtıyor. Habertürk’e konuşan Jeoloji Mühendisi Dr. Ramazan Demirtaş, bu tehlikeli durumun ardındaki gizemi çözmek için kapsamlı bir değerlendirme yaptı.
Dr. Demirtaş, olayların kökeninde aşırı yağışların etkili olduğunu vurgularken, peribacalarının karmaşık kaya yapısını da dikkatli bir şekilde analiz etti. Peribacalarını oluşturan kaya katmanları, sert ve yumuşak minerallerden oluşur. Bu farklılıklar, zamanla yıpranma ve aşınma süreçleriyle birlikte kaya yapılarında çatlaklar ve kırıklar oluşturur. Yağışlar, bu kırıkların içine su emerek, kaya bloklarının daha da zayıflamasına neden olabilir. Ayrıca, sıcaklık değişimleri de bu durumu tetikleyerek, kaya bloklarının kaymasına katkıda bulunur. Bu karmaşık etkileşim, peribacalarının dengesini bozarak çöküşlere yol açabilir.
Jeoloji Mühendisi Dr. Demirtaş, özellikle karlı havalarda yaşananları örnek göstererek, bu sürecin nasıl hızlandığını açıkladı. Karlı havalarda kırık ve çatlakların içine giren suların donması, çatlakların boyutunu artırır ve kaya bloklarının daha kolay hareket etmesini sağlar. Daha sonra sıcaklık değişimleriyle birlikte bu çatlaklar genişleyerek, kaya yapılarının daha da zayıflamasına neden olur. Bu süreç, yıllar içinde kademeli olarak gelişir ve peribacalarının istikrarını tehdit eder.
Peribacalarındaki bu tür çöküşlere karşı alınabilecek önlemler konusunda da Dr. Demirtaş önemli önerilerde bulundu. Kırık ve çatlakların bulunduğu alanlarda kaya bloklarının kaymasını engelleyecek mühendislik çalışmaları yapılması gerektiğini belirtti. Ayrıca, depremlerin de bu tür olayları hızlandırabileceğini vurguladı. Orta Anadolu’daki bir fay hattının büyük bir deprem üretmesi durumunda, peribacalarındaki kırık ve çatlaklar çok daha kolay tetiklenebilir ve bu da kaya düşmelerinin daha hızlı gelişmesine neden olabilir. Bu nedenle, peribacalarının korunması için hem doğal süreçlere karşı önlemler alınması hem de deprem riskinin azaltılması gerekmektedir.
