Türkiye’nin yeni şeklinin fısıltıları yankılanmaya başlamıştı! Bir hafta sonra kutlanacak Cumhuriyet’in, ilanı aslında çok daha önce, bir dizi düşünce ve eylemle beslenmişti. ‘28 Ekim Gecesi Karar Verildi’ tartışması, tarihin tozlu sayfalarından gün yüzüne çıkarılıyor. Bu tartışma, cumhuriyetin nasıl bir süreçle, bir otonom kararla ortaya çıktığını anlamamızı sağlıyor.

Mustafa Kemal Paşa’nın 1923’ün Eylül ayındaki ifadesi, bu konuyu netleştiriyor: “Yeni Türkiye’nin Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun ilk maddelerini size tekrar edeceğim… Egemenlik kayıtsız ve şartsız milletindir. Yürütme gücü, yasama yetkisi milletin tek gerçek temsilcisi olan Meclis’te belirmiş ve toplanmıştır.” Bu iki cümle, cumhuriyetin temelini oluşturuyordu. Ancak bu temel, sadece bir geceye indirgenemezdi. Falih Rıfkı Atay’ın notlarına göre, bu temel, Atatürk’ün bir buçuk ay önce özel bir toplantıda ortaya koyduğu düşüncelerin bir sonucuyd.

O gece, Çankaya’da toplanan zeki zihinlerin sohbeti, cumhuriyetin ilk adımlarını atmıştı. Rize ve Afyonkarahisar milletvekilleri, İsmet Paşa, Fethi Bey ve Kazım Paşa gibi isimler, Atatürk’ün ‘Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz’ sözüyle birlikte, bir karara ortak olmuşlardı. Bu karar, 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun yeniden şekillenmesiyle pekiştirilmişti. Özellikle 1. ve 3. maddeler, cumhuriyetin ilanı için kritik bir rol oynamıştı. Bu yeniden düzenleme, Büyük Millet Meclisi’nin yönetimini ve devletin temel yapısını belirlemişti.

Ancak bu süreç, sadece bir akşam yemeğiyle sınırlı kalmamıştı. 9 Eylül 1923’te TBMM’de kabul edilen Halk Partisi Tüzüğü, cumhuriyetin yolunu açan önemli bir kilometre taşıydı. Bu tüzük, “Milli egemenliğin halk tarafından ve halk için yürütülmesine rehberlik etmek” gibi hedeflerle kurulmuştu. Partinin kuruluş amacının, cumhuriyetin ilanı ile doğrudan bağlantılı olduğunu görüyoruz. 10 Kasım 1924’te ‘Cumhuriyet’ ifadesinin de tüzüğe eklenmesi, bu bağlantının ne kadar güçlü olduğunu gösteriyordu. İsmet İnönü’nün ifadesi de bu gerçeği teyit ediyordu: “Atatürk’ün yanındaki bazı arkadaşlarla ertesi gün ‘Cumhuriyet ilan edileceği kararlaştırıldı…’”

Özetle, cumhuriyetin ilanı, tek bir gecenin ürünü değil, uzun süren bir düşünce sürecinin, tartışmaların ve kararların bir sonucuyd. Atatürk’ün o yemekteki sözleri, bu sürecin zirvesini oluştururken, Halk Partisi’nin tüzüğü, cumhuriyetin temellerini atmış ve Türkiye’nin geleceğini şekillendirecek olan bu yolculuğun ilk adımlarını temsil ediyordu.”}”çKullanım koşulları hakkında daha fazla bilgi almak için lütfen web sitemizi ziyaret edin. Başarılı bir deneyim için lütfen tüm kurallara uyun. Sorumluluk reddi beyanı: Bu hizmet, yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tavsiye yerine geçmemelidir. Bu hizmeti kullanmanız, hizmetin koşullarına uymayı kabul ettiğiniz anlamına gelir.