İnsanlık tarihinin en sıra dışı ve uzun soluklu bilimsel projelerinden biri, Avustralya’nın Queensland Üniversitesi’nde 1927’den beri devam ediyor. ‘Zift Damlası Deneyi’ (Pitch Drop Experiment), katı maddelerin ne kadar yoğun bir sıvı olabileceğini gösteren, Guinness Rekorlar Kitabı’na ‘dünyanın en uzun süreli kesintisiz laboratuvar deneyi’ olarak kabul edilen bir çalışmadır. Bu deneye adanmış 99 yıl, şimdi 100’e ulaşıyor ve son damlasının düşüşünü gözlemlemek için dünya genelinden bilim meraklıları ve takipçiler sabırsızlanıyor.

Deneyin kökeni, üniversitenin ilk fizik profesörü Thomas Parnell’e dayanıyor. Parnell, öğrencilerine zift reçinesinin görünüşte sert yapısına rağmen aslında akışkan bir madde olduğunu göstermek amacıyla bu ilginç projeyi başlatmıştı. 1930 yılında, reçinenin cam bir huninin içine dökülerek ısıtılmasının ardından, üç yıl bekleyen Parnell, huninin altını keserek ilk damlayı elde etmişti. O günden beri, yer çekimi etkisiyle yavaşça akıp giden bu siyah katran, yıllar süren bir süreçte damla formunu alarak aşağı doğru düşüyor.

Bu eşsiz deneyin en çarpıcı özelliği, 99 yıldır hiçbir zaman tek bir insanın bile canlı gözle bu düşüşü izleyememesidir. İlk 7 damla 1938 ile 1988 yılları arasında, ortalama 7 ila 9 yıllık aralıklarla düştü. Ancak, laboratuvara yapılan klima düzenlemesi, akış hızını daha da yavaşlatmış ve damlalar arasındaki süreyi 12-13 yıla uzatmıştı. Bu uzun süreçte, deneyin bekçisi John Mainstone, hayatının büyük bir bölümünü bu anı bekleyerek geçirdi.

Ancak kaderin cilvesi, Mainstone’un beklediği 9. damlanın düşüşünü kaçırmasına neden oldu. 2014 yılında, aşırı büyüyen bir damla, behere değmek üzereyken, yeni bir bekçi değiştirmek istediği sırada standın hafifçe sallanmasıyla mekanik bir sarsıntıyla koptu. Mainstone, 52 yıl boyunca gözlediği bu kutsal düşüş anını göremeden 2013 yılında hayatını kaybetti. Deney, 2005 yılında Ig Nobel Fizik Ödülü’nü kazanarak bilim dünyasında büyük yankı uyandırmış ve internet üzerinden yüz binlerce insanın anlık olarak izlediği bir olaya dönüşmüştür. Uzmanların hesaplamalarına göre, 10. damlanın düşüş penceresi 2026 ortası ile 2027 sonbaharı arasında açılıyor ve bilim insanları ve meraklı gözler, bu tarihi anı yakalamak için 7/24 nöbet tutuyor. Çünkü tarihin de gösterdiği gibi, bu deneyde sadece 5 dakikalık bir dalgınlık bile bir sonraki 15 yılı gözden çıkarmak anlamına gelebiliyor.)