Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Karadeniz’de sivil gemi trafiğinin güvenli hale getirilmesi için Türkiye, Hindistan ve Mısır’la yoğun görüşmeler sürdürüyor. Üç ülkenin kendi bayraklı ticaret gemileriyle hem Ukrayna hem de Rusya limanlarına güvenli erişim sağlamayı hedefleyen öneri, Moskova tarafından reddedildi. Bu durum, Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatında önemli bir yavaşlamaya yol açıyor.
Karadeniz’de aylardır yaşanan liman ve ticari gemi saldırıları, Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatını yeniden canlandırma çabalarını zorluyor. Zelenskiy’nin 18 Ekim’de ilan ettiği strateji, Türkiye, Hindistan ve Mısır bayraklı gemilerin Ukrayna ve Rusya limanlarına güvenli şekilde yanaşmasını amaçlıyor. Bu girişimde, üç ülkenin bayraklarını taşıyan sivil gemilere yönelik saldırıların önlenmesi hedefleniyor. Böylece, bir gemi Ukrayna limanına, diğerinin Rusya limanına giderek gıda ürünlerini taşıyabilmesi amaçlanıyor.
Bu planın ilginç yönü, tüm Karadeniz’de kapsamlı bir ateşkes sağlanmasını beklemeyen, belirli ticaret gemilerinin korunmasına odaklanması. Ancak henüz taraflar arasında resmi bir anlaşma veya yeni bir koridor uygulaması bulunmuyor. Türkiye, Hindistan ve Mısır’ın Moskova ile temaslarını sürdürmesi, Rusya’nın güvenli geçiş teklifini kabul etmediğini gösteriyor. Zelenskiy’ye göre, bu önerinin hayata geçirilmesi, tarım ürünleri ihracatının yeniden başlamasının yanı sıra, ticari gemilere yönelik saldırı riskini de azaltabilir.
Karadeniz’deki bu ticarî kriz, Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatında ciddi bir kapasite kaybına neden oldu. Ukrayna Tarım Politikası ve Gıda Bakanlığının verilerine göre, Eylül ayında sadece 2,4 milyon ton tarım ürünü ihraç edilebildi. Bu, hedeflenen ihracat potansiyelinin sadece yüzde 46’ına denk geliyor. Özellikle tahıl ihracatında büyük bir düşüş yaşandı; 1,4 milyon tonluk tahıl sevkiyatı, hedeflenenin yalnızca yüzde 38’ini oluşturdu. Yağlı tohum, bitkisel yağ ve yağlı tohum küspesi ihracatında da benzer düşüşler görüldü. Bu durum, Karadeniz limanlarındaki kısıtlamaların ihracat kapasitesini en çok etkilediğini gösteriyor. Ukrayna, Karadeniz’deki limanların kullanımının kısıtlanması karşısında, Tuna Nehri limanlarına, demiryolu ve karayolu güzergahlarına yönelerek ihracatını çeşitlendirmeye çalışıyor. Tuna limanlarından yapılan 1,3 milyon tonluk ihracat, toplam ihracatın yüzde 54’ünü oluşturuyor. Demiryolu ve karayolu güzergahları ise toplamda yüzde 41 ve yüzde 5’lik paylara sahip. Ancak mevcut güzergâhların taşıma kapasitesi, Karadeniz limanlarının normal koşullarda gerçekleştirebildiği sevkiyat hacminin oldukça altında kalıyor.”}p>
