Türkiye’nin emeklilik sistemine yön veren Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), son dönemde yaşanan piyasa dalgalanmaları ve fon tasfiyeleriyle yeniden gündeme geldi. 18 Eylül’den itibaren başlayan bu değişim, sistemin içindeki katılımcı sayısında beklenenden farklı bir tablo ortaya çıkardı. Fon tasfiyelerinin ardından BES’ten yoğun bir çıkış beklentisi oluşurken, gönüllü BES’te katılımcı sayısı istatistiksel olarak arttı. Ancak, bu artışın ardında yatan mali gerçekler, yatırımcıların dikkatli olmasını gerektiriyor.
Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerine göre, 18 Eylül’de 10 milyon 362 bin 432 kişi BES’te yer alırken, 2 Ekim’de bu sayı 10 milyon 378 bin 210’a yükseldi. Bu yaklaşık iki haftalık süreçte, sistemin içine 15 bin 778 yeni katılımcı dahil oldu. Bu durum, sistemin başlangıçta beklenen çıkışları yaşamadığını ve yatırımcıların BES’e olan ilgisinin hala devam ettiğini gösteriyor. Ancak, bu artışın altında yatan mali hesaplamalar, yatırımcıların dikkatli olmasını ve olası kesintileri göz önünde bulundurarak karar almasını zorunlu kılıyor.
BES Uzmanı Zeynep Candan Aktaş’ın yaptığı açıklamalar, sistemden ayrılmayı düşünen yatırımcılar için kritik bilgiler içeriyor. Aktaş, sistemde kalma süresine bağlı olarak değişen kesinti oranlarını, devlet katkısı uygulamalarını ve stopaj oranlarını vurguladı. Özellikle, üç yılı tamamlayan katılımcıların, giriş aidatı ve yönetim giderleri nedeniyle 14 bin TL’yi aşan kesintilerle karşılaşabileceği belirtildi. Bu kesintiler, daha önceki kesintilerden düşülürken, katılımcıların devlet katkısı haklarından yararlanamaması ve getirilerin üzerinden yüzde 15 stopaj uygulanması, yatırımcılar için önemli bir risk oluşturuyor. Bu oran, sistemde kalan süre uzadıkça artacaktır.
Sistemdeki katılımcıların kalma sürelerine göre uygulanan kesinti ve stopaj oranları da dikkat çekici. Üç yılı tamamlayan katılımcılar, devlet katkısının yüzde 15’ine hak kazanırken, beş yılı tamamlayanlar için giriş aidatı ve yönetim giderleri kesintisi yapılmazken, daha önce yapılan kesintiler için iade hesaplanabiliyor. Beş ve altı yılı tamamlayan katılımcılar için de devlet katkısı oranları ve stopaj oranları değişiyor. En yüksek devlet katkısı oranını (yüzde 35) altı yılı tamamlayan katılımcılar alırken, stopaj oranı yine yüzde 15 olarak kalıyor. 10 yılı tamamlayan ve 56 yaşını doldurmayan katılımcılar ise devlet katkısının yüzde 60’ına hak kazanabiliyor ve stopaj oranı yüzde 10’a düşüyor. Bu durum, sistemde uzun süreli kalmanın mali avantajlarını ortaya koyuyor.
