Küresel enerji piyasasında şok edici bir durum yaşanıyor. Tankerlerle petrol taşımacılığının maliyetleri, tarihinin en yüksek seviyesine ulaşırken, bu durum küresel enerji arzında ciddi aksamalara ve fiyat artışlarına yol açıyor. Basra Körfezi’nde artan güvenlik riskleri nedeniyle boş süpertankerlerin rotalarını değiştirmesi, Füceyre’deki gemi transferleri için kritik geçiş noktası olan bu bölgede büyük bir aksaklığa neden oluyor. En az 10 Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcısı (VLCC) ve bazı Suezmax gemilerinin bölgeden geri dönmesi, temel ihracat modelini tehdit ediyor.
Bu durum, mevcut enerji arzındaki dengesizlikleri daha da derinleştiriyor. Dev ham petrol taşıyıcıları, Hürmüz Boğazı dışındaki güvenli sularda beklerken, tankerlerle boğazdan geçerek petrolü büyük gemilere yükleme operasyonu gerçekleştiriliyor. Ancak, güvenlik riskleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar nedeniyle tanker kıtlığı yaşanırken, deniz nakliye maliyetleri hızla artıyor. Bu durum, enerji piyasasında ciddi bir kriz habercisi olarak değerlendiriliyor.
Son verilere göre, ABD’den Çin’e bir süpertanker kiralamanın maliyeti 80 milyon dolara ulaşıyor. Bu rakam, SpaceX Falcon 9 roketinin fırlatma bedelini bile geride bırakıyor. Sektör temsilcileri, enflasyona göre ayarlanmış navlun oranlarının 1960’lardaki süpertankerlerin denizlere inmesinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını belirtiyor. Afrika çevresini dolaşmak zorunda kalan gemilerin uzayan transfer süreçleri ve İran saldırıları nedeniyle tamire ihtiyaç duyması da küresel filonun kapasitesini daraltıyor. Bu durum, ikinci el piyasasında yeni bir petrol tankerinin değerinin %60’ın üzerinde artışla 240 milyon dolarlık rekor seviyeye ulaşmasına neden oluyor.
Yüksek taşıma maliyetleri, petrol üreticileri, rafineriler ve küresel enerji devleri için önemli bir finansal yük oluşturuyor. Geçen yıl ortalama 4,50 dolar olan ABD çıkışlı navlun maliyeti bu hafta varil başına 41 dolara fırladı ve WTI vadeli kontratlarının yaklaşık %45’ine denk geliyor. Bu durum, rafinerilerin ham petrol işleme hacimlerini düşürmek zorunda kalmasına ve küresel enerji arzında yeni bir kriz tetiklenmesine yol açabilir. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, bu durumla ilgili olarak Rusya’nın ateşkes mutabakatına uymadığını ve enerji altyapılarına yönelik saldırıların durdurulmasını öngören anlaşmayı ihlal ettiğini vurguladı.
