Medya ve toplumsal değerler arasındaki karmaşık ilişkiyi mercek altına alan çarpıcı bir proje, Kabataş Erkek Lisesi öğrencilerinin yeteneğini ortaya koydu. Bora Candan ve Onur Yıldırım isimli öğrenciler, yapay zeka teknolojisini kullanarak Türk televizyon dizilerindeki şiddet temalarını analiz eden bir araştırma gerçekleştirdi. Bu yenilikçi çalışma, uluslararası bir hakemli dergide yayınlanarak büyük yankı uyandırdı.
Projenin merkezinde, popüler Türk dizilerinin en çok tekrar izlenen sahnelerinin incelenmesi yer alıyordu. Yapılan analizde, seçilen sahnelerin yaklaşık üçte birinde kadına yönelik şiddet unsurlarının bulunduğuna dikkat çekildi. Bu bulgu, dizilerin toplumsal normlar üzerindeki etkilerine dair önemli bir tartışma başlatma potansiyeli taşıyor. Projenin koordinatörü ve felsefe öğretmeni Özgür Aydemir'in rehberliğinde yürütülen çalışma, sosyoloji, istatistik ve yapay zeka disiplinlerini bir araya getirerek, medya analizine yeni bir boyut kazandırdı.
Araştırma, 10. Üsküdar Üniversitesi Bilim ve Fikir Festivali'nde dereceye girerek övgü aldı. Yapay zeka destekli medya analizi yöntemiyle, YouTube'daki kullanıcı davranışlarından elde edilen verilere dayanarak popüler dizi sahneleri belirlendi. Bu sahnelerin 90 saniyelik bölümleri, yapay zeka tarafından psikolojik, fiziksel ve ekonomik şiddet unsurları bakımından sınıflandırıldı. ‘Yalı Çapkını’ dizisinden seçilen sahneler üzerinde yapılan manuel doğrulama, yapay zeka destekli sınıflandırma sisteminin yüzde 89 doğruluk oranını gösterdi. Bu, yapay zeka teknolojisinin karmaşık sosyal fenomenleri analiz etme potansiyelinin bir göstergesi olarak kabul edildi.
Ek olarak, araştırmacılar öğretmenlerin kadına yönelik şiddet konusundaki farkındalıklarını ölçmek için bir anket düzenledi. 15 maddelik “Kadına Yönelik Şiddet Ölçeği” geliştirildi ve Beşiktaş’ta rastgele seçilen 109 öğretmene uygulandı. Elde edilen veriler, SPSS 27 programıyla analiz edildi. Sonuçlara göre, öğretmenlerin genel olarak yüksek bir farkındalığa sahip olduğu, ancak erkek öğretmenlerin dizilerden daha fazla etkilendiği ve mesleki kıdem arttıkça bu etki düzeyinin yükseldiği tespit edildi. Bu bulgu, medya içeriklerinin eğitim camiası üzerindeki potansiyel etkisini de gözler önüne serdi. Çalışmanın yapay zeka metodolojisi, İstinye Üniversitesi Veri Bilimi Tezli Yüksek Lisans Programı Başkanı ve MIT Bilgisayar Bilimi ve Yapay Zekâ Laboratuvarı (CSAIL) araştırmacısı Doç. Dr. Şebnem Özdemir ile yapılan görüşmeler sonucunda şekillendi. Rehber öğretmen Özgür Aydemir, yapay zekanın toplumsal sorunların analizinde etkin bir araç olduğunu vurgulayarak, bu çalışmanın medya içeriklerinde kadına yönelik şiddetin görünürlüğüne ilişkin yeni bir tartışma zemini oluşturduğunu belirtti.
