Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul’da düzenlenen Uluslararası Adalet Zirvesi’nde, küresel hukuk sistemine yönelik eleştirilerini, güçlü bir retorikle ifade ederken, ‘odadaki fil’ ifadesini kullanarak, mevcut yapıda göz ardı edilen önemli bir sorunun işaretini çekti. Bu sıra dışı yaklaşım, sadece adalet arayışına dahil olanları değil, uluslararası ilişkilerde yaşanan karmaşıklıkları da sorgulamaya davet etti.
Erdoğan’ın konuşmasındaki temel vurgu, adalet kavramının, sadece hukuki bir çerçeveyle değil, aynı zamanda ahlaki ve hakkaniyetli bir zeminde inşa edilmesi gerektiği yönündeydi. ‘Kanun önünde eşitliğin göz ardı edildiği bir hukuk sisteminde adalet olmaz’, ‘Aynı şekilde mükafat ve mücazat dengesinin iyi kurulmadığı, hak ve özgürlüklerin giderek aşındığı bir ortamda adalet, kendisine yer bulamaz’ gibi ifadelerle, adaletin sadece teknik bir uygulama olmadığını, aynı zamanda toplumsal bir değer olarak da ele alınması gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşım, adaletin sadece hukukun uygulanmasıyla değil, aynı zamanda insanlığın ortak değerleriyle de uyumlu olması gerektiği gerçeğini ortaya koydu.
‘Odadaki fil’ ifadesi ise, bu konuşmada gerçek bir dönüm noktası oluşturdu. Bu metafor, genellikle, herkesin bildiği, görmezden gelinen, ancak konuşulmayan büyük bir sorunu temsil eder. Erdoğan’ın bu ifadeyle, BM’nin yapısındaki veto imtiyazının, uluslararası adaletin sağlanmasında önemli bir engel teşkil ettiğini, bu durumun, 190’dan fazla ülkenin iradesini etkilediğini ve uluslararası hukukun neredeyse askıya alındığını belirtti. Bu yaklaşım, uluslararası sistemdeki adaletsizliklerin sadece teknik bir sorun olmadığını, aynı zamanda siyasi ve ideolojik boyutları da içerdiğini gösterdi.
‘Odamızdaki fil’ olarak tanımlanan bu durum, emperyalizmin etkilerinin uluslararası sistem üzerindeki baskısını da gözler önüne serdi. Bu durum, uluslararası ilişkilerde, güç dengelerinin ve çıkarların, adaletin sağlanması sürecini nasıl etkilediği sorusunu gündeme getirdi. Erdoğan’ın bu eleştirisi, sadece BM’nin yapısını değil, aynı zamanda uluslararası hukuk sisteminin, küresel adaletsizliğe karşı yeterince etkili olup olmadığını da sorgulamaya davet etti. Bu sayede, uluslararası arenada önemli bir tartışma zemini oluşturuldu ve ‘odadaki fil’ metaforu, uluslararası ilişkilerde adaletin sağlanması konusundaki farkındalığı artırdı.
