Kudüs'ün kalabalık nüfuslu Kibbutz Ramat Rachel bölgesinde, bir inşaat projesi sırasında yeryüzünün altına doğru inen, 45 metreden fazla uzayan bir tünel keşfedildi. Bu aniden ortaya çıkan karstik boşluk, arkeologların kafasını karıştırıyor ve tünelin kim tarafından, ne amaçla inşa edildiği sorusu havada asılı kalıyor. Tünel, 5 metre yüksekliğinde ve 3 metre genişliğinde geçitleriyle dikkat çekici bir yapım örneği olsa da, gizemli bir şekilde ortaya çıktı.

Kazı başkanı Sivan Mizrahi ve Zinovi Matskevich tarafından yapılan açıklamalar, tünelin mühendislik harikası olduğunu vurguluyor. “Hayretler içinde kaldık ki, kazı ilerledikçe bu boşluk uzun bir tünele dönüştü,” dediler. Tünel, “muazzam bir çaba, dikkatli bir planlama, yatırım ve gerekli kabiliyet ile kaynaklara sahip” birinin ürünü olduğunu belirtiyor. Ancak tünelin gerçek amacı hala belirsizliğini koruyor ve arkeologlar, bu gizemi çözmek için farklı teoriler öne sürüyor.

İlk olarak, tünelin halkı tatlı su kaynaklarına ulaştırmaya yarayan bir tür akuedük olarak hizmet verdiği düşünülmüştü. Ancak jeologlar tarafından yapılan incelemede, sitenin yakınlarında yer altı su kaynağı bulunmadığı ve kaya duvarlarda sıva olmadığı tespit edildi. Bu teori, antik su yapılarında standart bir uygulama olmasına rağmen, tünelin amacını açıklamakta yetersiz kalıyordu. Daha sonra tarımsal veya endüstriyel amaç olasılığı değerlendirildi, fakat bu fikirleri destekleyecek bir eser veya yakınlardaki tesis bulunamadı. Günümüzde, tünelin yapı taşı çıkarmak veya kireç üretmek için ideal bir tebeşir tabakasına ulaşmak amacıyla kazıldığına dair bir teori hakim. Tünelin tasarımına eklenen havalandırma şaftı ve saçılmış taş ocağı atıkları, bu teoriyi destekliyor. Ayrıca, tünelin tamamlanmamış bir proje olması ihtimali de değerlendiriliyor.

Tünelin tarihi ise bir muamma. Ne zaman yapıldığına dair en ufak bir buluntu bile ortaya çıkarılamadı. Tünel, kuş uçuşu sadece birkaç yüz metre uzaklıkta, iki önemli antik alana komşu konumda bulunuyor. Bu durum, tünelin kabaca 3 bin yıllık olabileceği ihtimalini akla getiriyor. IAA arkeologlarından Amit Re'em, “Şehrin dört bir yanında her gün, her sat başı çıkarılan keşiflere katıldığını” ve bazen bu keşiflerin kendilerini şaşkınlık içinde bıraktığını ifade ediyor. Bu gizemli tünel, Kudüs'ün tarihine yeni bir boyut katarken, arkeologlar ve tarihçiler, bu gizemli yapının sırrını çözmeye devam ediyor.