Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun (TİHEK) insan hakları alanındaki faaliyetlerinin etkinliğine dair önemli bir değerlendirme Sayıştay tarafından yapıldı. 2021-2023 dönemine ilişkin yapılan değerlendirmede, kurumun “2. İnsan Hakları Eylem Planı” ve uluslararası akreditasyon hedeflerine ulaşmadığı gözlemlendi. Rapor, kurumun iç işleyişinde ciddi yapısal zayıflıklar olduğunu ve bu durumun uluslararası arenada Türkiye’nin insan hakları konusundaki imajini olumsuz etkileyebileceğini vurguluyor.
Sayıştay’ın raporuna göre, TİHEK’in temel sorunlarından biri, örgütlenme yapısında yaşanan eksiklikler. Kurumda, iş analizi, iş tanımları ve norm kadro çalışmalarının tamamlanmamış olması, kurumun hedeflerine ulaşmasını zorlaştırıyor. Özellikle, il ve ilçe insan hakları kurullarının güçlendirilmesi ve taşra birimlerinin oluşturulması gibi kritik alanlarda ciddi bir ilerleme kaydedilmediği belirtiliyor. Bu durum, kuruma doğrudan erişebilecek vatandaşların sayısını sınırlayarak, insan hakları ihlallerinin tespit edilmesinde ve önlenmesinde önemli bir engel teşkil ediyor.
Rapor, TİHEK’in personel yapısında da önemli bir açığı ortaya koyuyor. Kurumda toplam 243 kadro bulunmasına rağmen, sadece 223 kişi görev yapıyor. Bu durum, özellikle uluslararası akreditasyon sürecinde karşılanması gereken insan kaynağı ihtiyacını karşılamakta yetersiz kalıyor. Ayrıca, geçici görevli personel sayısının da yüksek olması, kurumun gerçek personel sayısını daha da azaltıyor. Sayıştay, bu personel açığının kapatılmasının, kurumun operasyonel kapasitesini artırmak ve uluslararası standartlara uyum sağlamak için kritik olduğunu belirtiyor.
Sayıştay, TİHEK’in “erişebilirlik” ilkesini de yeterince sağlamadığını vurguluyor. Kurumun Gaziantep ve İstanbul’da daireleri bulunmasına rağmen, büyük şehirlerdeki ihtiyaçlara cevap verememek, vatandaşların kuruma ulaşımını zorlaştırıyor. Raporda, kurumun büyük şehirlerde yeni daireler açması ve iç mevzuatını tamamlaması gerektiği önerileri yer alıyor. Bu eksikliklerin giderilmesi, insan hakları konusunda daha geniş kitlelere ulaşmayı ve kuruma olan güveni artırmayı sağlayacaktır.
