Türkiye’nin perakende sahnesinde, enflasyonun getirdiği zorlu koşullara karşı tüketici davranışları çarpıcı bir dönüşüm geçiriyor. Yılın ilk aylarında gözlemlenen nominal cirolardaki yüzde 30’luk artış, ortalama enflasyonun yüzde 31,68’lik etkisine rağmen, reel büyüme açısından sınırlı kalma eğiliminde. Bu durum, ziyaretçi sayılarında belirgin bir düşüş yaşanmaması, tüketici tercihlerinin alışveriş kategorileri arasında yeniden şekillenmesiyle açıklanabilir. Özellikle, moda ve ayakkabı gibi ürün gruplarında gözlemlenen artışlar, genel tüketim harcamalarının yeniden dengelenmesinin bir yansıması olarak değerlendirilebilir.
ECE Türkiye tarafından hazırlanan veriler, toplam ciro büyümesinin yanı sıra, farklı sektörlerin arasındaki belirgin farklılıkları ortaya koyuyor. Moda kategorisi, yüzde 26’lık, ayakkabı yüzde 17’lik, yeme-içme yüzde 33’lük ve eğlence yüzde 42’lik bir artışla öne çıkarken, sağlık ve bakım kategorisi de yüzde 35’lik bir büyüme kaydetti. Bu segment bazındaki ayrışma, tüketici davranışlarının, fiyat dinamiklerine, ihtiyaçlara ve satın alma sıklığına göre şekillendiğini gösteriyor. Tüketici, sadece gereksinmelerini karşılamakla kalmayıp, aynı zamanda keyifli ve sosyal deneyimlere yatırım yapma eğilimini artırmış durumda. Bu durum, özellikle sinema ve eğlence mekanlarındaki artışlarla destekleniyor.
Sektör uzmanları, bu tüketim trendinin, perakende sektöründe yeni bir paradigmaya işaret ettiğini vurguluyor. ECE Türkiye Genel Müdürü Semet Yolaç Canlıel, “Perakendede toplam ciroyu tek başına değerlendirmek, tüketimin yönünü anlamak açısından artık yeterli değil” diyerek, her kategorinin kendine özgü dinamiklere sahip olduğunu ve tüketici davranışlarının bu dinamiklere göre şekillendiğini belirtiyor. Özellikle, deneyim odaklı kategorilerdeki (yeme-içme, eğlence) büyüme, tüketici taleplerinin değişen önceliklerini yansıtıyor. Tüketicinin, harcamalarını kısarak değil, bütçesini farklı ihtiyaçlar ve deneyimler arasında yeniden dağıtması, perakende sektöründe yeni fırsatlar yaratıyor.”
Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Nuri Şapkacı, perakende sektöründe yaşanan bu dönüşümün, yatırım ortamını ve fiziki büyüme kısıtlarını da etkilediğini vurguluyor. AVM’lerdeki doluluk oranlarının yüzde 95 ile yüzde 100 arasında seyrettiği, pazarda yeni markaların yer bulmasının zorlaştığı bir ortamın hakim olduğunu belirtiyor. Bu durum, yeni AVM yatırımlarının yapılmasını engelliyor ve ticari gayrimenkulde finansman imkanlarının kısıtlı olmasına neden oluyor. Şapkacı, sektörün sürdürülebilir büyümesi için, finansman imkanlarının artırılması, enflasyonun düşürülmesi ve yatırım ortamının güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Aynı zamanda, yüksek enflasyon ve finansman kısıtları nedeniyle AVM yatırımlarının durma noktasına geldiğini, yeni projelerin çoğunlukla geçmişten sarkan gecikmiş yatırımlar veya küçük ölçekli konseptler olduğunu belirtiyor.
