Türkiye’nin önemli bir parçası olan otobüs taşımacılığı sektörü, son dönemde ciddi bir maliyet baskısı altında eziliyor. VİB Turizm’in konkordato kararı ve Kale Seyahat’in benzer bir müzakerede yer alması, sektörde alarm zillerini çalarken, Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) tarafından yapılan açıklamalar, durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Akaryakıt fiyatlarındaki keskin artış, işletme giderleri ve yolcu talebindeki düşüş, otobüs firmalarını iflasın eşiğine getirebilecek bir krizin fitilini ateşliyor.
TOFED Başkanı Birol Özcan, bu krizin temel nedenlerini detaylı bir şekilde sıralarken, özellikle akaryakıt maliyetlerinin firmalar üzerindeki yükünü vurguladı. Van-İstanbul hattında yapılan bir hesaplamaya göre, bir yolculukta bile kişi başına düşen akaryakıt maliyeti 1.068 lira seviyesine ulaşmış durumda. Bu durum, otobüs firmalarının zaten yüksek olan işletme giderleri ve otoyol ücretleri, otogara giriş çıkış masrafları gibi ek yüklerle birlikte sürdürülebilir bir iş modelini imkansız hale getiriyor. Ayrıca, otobüsçülere yönelik sık yapılan cezalar da bu maliyetleri daha da artırıyor. Yolcu sayısındaki düşüş de sorunun bir parçası; vatandaşların seyahat sıklığının azalması, otobüslerin tam kapasiteyle yola çıkamamasına neden oluyor.
Sektör temsilcileri, çözüm için Ankara’daki yetkililerle görüşerek bilet taban ücreti uygulamasının yeniden gözden geçirilmesini ve D1 belge için koltuk sayısının artırılmasını talep ediyor. Otobanların özelleştirilmesi halinde ödenen ücretlerin de artacağı, dolayısıyla otobüs firmalarının sübvansiyonlara ihtiyaç duyacağı vurgulanıyor. Mevcut ekonomik koşullar altında, otobüs firmalarının zam yaparak maliyetleri dengelemeye çalışması, yolcular için zaten yüksek olan bilet fiyatlarını daha da yükselterek tüketiciyi olumsuz etkiliyor. 2024 yılının başında Tekirdağ-İstanbul hattında 250-300 lira olan otobüs bileti, günümüzde 550-600 lira seviyesine yükselmiş durumda. Bu, iki yılda şehirlerarası ulaşımda yüzde 100’ü aşan bir zam anlamına geliyor.
Bu durum, akaryakıt fiyatlarındaki dramatik artışla da doğrudan bağlantılı. 2024 yılının başlarında 42 lirayken bugün 90 lirayı aşan motorin fiyatı, otobüs firmalarının maliyetlerini katlayarak artırıyor. Sektörün geleceği belirsizliğini korurken, çözüm için acil ve kapsamlı önlemlerin alınması gerekiyor. Bu önlemler arasında devlet desteği, düzenleyici politikaların yeniden yapılandırılması ve yolcu talebini artıracak teşviklerin verilmesi yer alıyor.
