İran devlet televizyonu, uzun süren gerilimlerin ardından Tahran ile Washington arasında yürütülen müzakerelerin ilk aşamasında bir ilerleme kaydığını duyurdu. ‘İslamabad Anlaşması’ olarak adlandırılan bu gayriresmi taslak, taraflar arasında bir iletişim kanalı açma ve potansiyel bir çözüm yörüngesi oluşturma hedefiyle atılmış ilk adımlık. Ancak, İran’ın ‘somut bir taahhüde dönüşmeden’ herhangi bir eylemde bulunmayacağı ve bu sürecin ihtiyatlı bir yaklaşımla ilerlemesi gerektiği vurgulanıyor.
Taslağın merkezinde, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğinin yeniden düzenlenmesi yer alıyor. İran, boğazdan geçişleri bir ay içinde savaş öncesi dönemdeki seviyelere geri döndürmeyi hedefliyor. Bu konuda, İran ve Umman arasındaki işbirliğinin kritik bir rol oynayacağı belirtiliyor. Boğaz’daki rotaların yönetimi ve güvenlik konularında, iki ülke arasında koordineli bir yaklaşım sergilenmesi gerekiyor. Ayrıca, taslakta askeri gemilerin bu anlaşmanın kapsamına dahil edilmediği açıkça belirtilmiş, böylece gerilimlerin tırmanma potansiyeli en aza indirilmeye çalışılıyor.
ABD tarafı ise, İran’ın çevresindeki askeri varlığını önemli ölçüde geri çekme ve deniz ablukasının kaldırılması gibi adımlar atma taahhüdünde bulunuyor. Bu, İran’ın ticari çıkarlarını koruma ve boğazdaki güvenliğinin sağlanması açısından büyük bir kolaylık sağlayacak. Ancak, bu taahhüdün uygulanabilirliği ve uluslararası hukukun çerçevesinde yerine getirilmesi, taraflar arasında güven inşa etmede kritik bir unsur olacak.
Bu gelişmeleri takip eden İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, Doha’da Katarlı yetkililerle yaptığı toplantıların ardından Tahran’a geri döndü. Taraflar, bu temaslarda elde edilen bulguları değerlendirerek, nihai anlaşmaya ulaşma yolunda çalışmalarını hızlandıracak. Taslağın tamamlanması ve onaylanması halinde, mutabakat Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne sunulacak ve 60 gün içinde bağlayıcı bir karar altına dönüştürülebilir. Bu süreç, Orta Doğu’daki jeopolitik dengelerin yeniden şekillenmesinde önemli bir dönüm noktası olabilir.
