Antik çağın izlerini taşıyan, görkemli mozaiklerin yeniden gün yüzüne çıkarılma çabaları, Türkiye için önemli bir zafer niteliğinde. Gaziantep’in Zeugma antik kentindeki ünlü ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin heybetli yapısına, ABD’de bulunan ve uzun süre kayıp olan son panel, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın koordinasyonuyla başarıyla getirildi. Bu monumental eser, hem mozaik sanatının zarafetini hem de medeniyetlerin ortak mirasını bir kez daha gözler önüne seriyor.
Bakan Mehmet Nuri Ersoy’un liderliğindeki ekip, yıllardır süren bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimlerle elde edilen bu başarıyı kutlarken, eserin iadesinde emeği geçen tüm paydaşlara teşekkür etti. Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğu, ulusal ve uluslararası bilim insanları, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo’nun işbirliği, bu operasyonun başarısının en önemli unsuru oldu. Mozaik parçası, çevrim içi bir müzayede evinde ortaya çıkmış, ardından Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen detaylı araştırmalarla ‘Çingene Kızı’ mozaiğine ait olduğu kesinleştirilmişti.
Panelin, kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni ve kompozisyon özelliklerinin ‘Çingene Kızı’ mozaiği ile örtüşmesi, bilim insanları tarafından yapılan detaylı incelemelerle kanıtlanmıştı. Bu bulgular üzerine, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’ne başvuruldu ve hukuki süreçler başlatılarak mozaik panonun iadesi sağlandı. 2018’de Bowling Green Üniversitesinden iadesi tamamlanan diğer 12 panelin varlığı, bu sürecin yasal zemini güçlendirmiş, Türkiye’nin haklı konumunu pekiştirmişti. Ayrıca, Zeugma’nın daha önce kaçak kazılara maruz kalmış olması, kriminolojik delil oluşturarak iade sürecini hızlandırmıştı.
Bu uluslararası işbirliği örneği, kamu kaynağı harcamadan, uluslararası hukukun ve bilimsel değerlendirmelerin gücüyle kültürel mirası koruma ve iade etme beceremizi bir kez daha gözler önüne serdi. Mozaik pano, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edilerek, ziyaretçilere bu eşsiz antik eseri yakından görme imkanı sunacak. ‘Çingene Kızı’ mozaiklerinin tamamlanmasıyla birlikte, Zeugma Antik Kenti’nin kültürel zenginliği daha da artacak ve Türkiye’nin tarihi ve sanatsal mirasının değerini yükseltecektir.
