Uzayın derinliklerinden gelen bir buluşma, astronomi dünyasında adeta bir dönüm noktası oluşturdu. Sahra’nın serin çölünde, bir göktaşı avcısı tarafından bulunan NWA 16788 adıyla bilinen kaya parçası, bilim insanlarının merakını uyandırdı ve müzayedelerde rekor fiyatlara ulaşılmasını sağladı. Bu olağanüstü örnek, Mars’ın geçmişine dair benzersiz bir pencere sunarken, aynı zamanda uluslararası ticaretteki karmaşık yasal düzenlemeleri de göz önüne serdi.

Kefkaf çölü yakınlarında 16 Temmuz 2023 tarihinde ortaya çıkan 24,67 kilogram ağırlığındaki bu kaya, detaylı analizler sonucunda Mars’ın kökenine dayandığına dair kesin kanıtlar ortaya koydu. Kızılımsı bir dış yüzeye sahip olan bu kaya, içerdiği mineraller ve gazlar sayesinde NASA’nın 1970’lerdeki Viking uzay araçlarıyla elde edilen verilerle mükemmel bir uyum gösterdi. Bilim insanları, bu bulgunun, göktaşının Mars’taki devasa bir çarpışma sonucu uzaya fırlatıldığını ve Dünya’ya ulaşmadan önce yaklaşık 140 milyon kilometre yol katettiğini doğruladığını duyurdu.

NWA 16788, bilimsel literatürde ‘olivin mikrogabroik şergottit’ olarak tanımlanan nadir bir göktaşı türü olarak kabul ediliyor. Yüzeyinde bulunan benzersiz mineral yapısı, bu göktaşının, Dünya’daki diğer 50 binden fazla göktaşı arasında Mars’tan gelen en önemli örneklerden biri olduğunu gösteriyor. Bu göktaşı, Mars’ta bulunan toplam göktaşı kütlesinin yaklaşık yüzde 7’sini oluşturarak, evrenin geçmişine dair değerli bir veri kaynağı olma potansiyeli taşıyor. İtalya Uzay Ajansı’nda sergilenerek uluslararası kamuoyunun dikkatini çeken bu kaya parçası, daha sonra New York’taki ünlü müzayede evi Sotheby’s’te açık artırmaya çıkarıldı.

Açık artırmada, 4,3 milyon dolarlık bir çekiç fiyatı rekor kırılırken, komisyon ve vergiler dahil edildiğinde toplam satış bedeli 5,3 milyon dolar (yaklaşık 259 milyon Türk Lirası) olarak tarihe geçti. Bu rekorla NWA 16788, açık artırmada satılan en değerli göktaşı olarak zirveye yerleşti. Ancak, satışın ardından Nijer hükümeti, göktaşının ülke dışına nasıl çıkarıldığını araştırmak amacıyla bir inceleme başlattı. Alıcının kimliği gizli tutulurken, soruşturma taşın bulunması ve uluslararası ihracat süreçlerine odaklanıyor. Uzmanlar, göktaşlarının mülkiyeti ve ülkelerden çıkarılmasına ilişkin uluslararası hukukun belirsizliklerini vurgulayarak, bu tür buluntuların ticaretinde daha net düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.