İnsanlığın geleceği, gezegenimizin sağlığıyla doğrudan bağlantılı! Avrupa’nın yaşadığı acı deneyimler, iklim krizinin sadece bir çevre sorunu olmadığını, aynı zamanda küresel bir sorun olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Belçika, bu gerçeği kabul ederek, dünya bilimini kamu politikalarının merkezine taşıma konusunda cesur bir adım attı. Ülkenin İklim Risk Değerlendirme Merkezi (CERAC) Direktörü Luc Bas, şimdi ‘Baş Gezegen Yöneticisi’ (Chief Planetary Officer - CPO) unvanıyla görevlendirildi.
Bu yenilikçi yaklaşım, klasik çevre yönetiminden farklı olarak, iklim, biyolojik çeşitlilik, su kaynakları, kirlilik ve doğal kaynakların birbirleriyle olan karmaşık ilişkilerini bütünsel bir şekilde değerlendirmeyi hedefliyor. Çünkü iklim ve doğa krizlerinin etkileri, çevre politikalarının sınırlarını aşmış durumda. Bir sıcak hava dalgası, sadece sıcaklığı artırmakla kalmıyor, aynı zamanda sağlık sistemlerini, enerji taleplerini, tarımsal üretimi ve çalışma koşullarını da derinden etkileyebiliyor. Kuraklık ise su kaynaklarını, gıda fiyatlarını, enerji üretimini ve küresel tedarik zincirlerini tehdit ediyor.
Belçika’nın bu adımı, 2021’de yaşanan yıkıcı sellerin ardından ortaya çıktı. 39 kişinin hayatını kaybettiği ve 100 bin insanın evinden edildiği bu felaket, ülkeyi iklim ve çevre risklerini daha yakından görmeye itti. Bu travmatik deneyim, CERAC’ın kurulmasına zemin hazırladı ve ülkenin dayanıklılığını güçlendirme hedefiyle hareket etmesini sağladı. Ancak Belçika’nın bu adımı, sadece kendi sınırları içinde kalmayacak. Uluslararası bir ağ oluşturma hedefiyle, Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü (PIK) Direktörü Johan Rockström ve Planetary Guardians girişimiyle birlikte ‘Baş Gezegen Bilimcileri Ağı’ başlatıldı.
Bu ağ, gezegen sistemi bilimini hükümetlerin karar alma süreçlerine entegre etmeyi amaçlıyor. Belçika, bu ağın ilk ülkesi olacak ve kısa süre içinde diğer ülkelerle de işbirliği yapacak. Ağın başarısı, iklim ve doğa krizlerinin siyasi sınırlarının olmadığını vurguluyor. Bir ülkedeki kuraklık, diğer ülkelerde gıda fiyatlarını etkileyebilirken, bir bölgedeki ekosistem kaybı, küresel tedarik zincirlerini bozabilir. Bu nedenle, gezegensel riskleri izleyen bilimsel bilgiyi paylaşmak, geleceğin yönetim modellerinin bir parçası olabilir. Ancak bu yeni unvanın tek başına, çevresel krizleri çözmeyeceği de unutulmamalı. ‘Baş Gezegen Yöneticisi’nin görevi, bilimsel bilgiyi karar vericilere ulaştırmak, ancak karar verme yetkisine sahip olmayacaktır. Bu bilginin, bütçe, yatırım ve kalkınma kararlarını gerçekten değiştirecek ağırlığa sahip olması gerekiyor.
