Günler kısalıyor, güneşin sıcaklığı azalıyor ve doğaüstü bir uyum bozulmaya başlıyor. Bu mevsim geçişleri, vücudumuzun doğal ritmini – yani uyku-uyanıklık döngüsünü – de derinden etkiliyor. Özellikle sabahları yataktan kalkmakta zorlanmak, geceleyin sık sık uyanmak veya uykuya dalmakta yaşanan zorluklar, sonbahar aylarında giderek daha belirgin hale geliyor. Uzmanlar, bu tür uzun süreli ve günlük yaşamı aksatan uyku sorunlarını basitçe ‘mevsimsel yorgunluk’ olarak etiketlemeyeceğimiz konusunda önemli uyarılar veriyor.
Psikiyatrist Dr. Emine Kılıç, Cumhuriyet’e yaptığı açıklamada, sonbaharda özellikle sabah ışığının azalmasının, vücudumuzdaki biyolojik saatin senkronize uyumunu bozabileceğini vurguluyor. Bu durum, bazı bireylerde sabahları uyku hali, gün içinde aşırı uyku hali ve uyku saatlerinde belirgin düzensizlikler gibi belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Dr. Kılıç, bu tür uyku bozukluklarının sadece birkaç günlük bir durum olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, ancak bu durumun kişinin günlük işleyişini olumsuz etkilememesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Uykusuzluk belirtileri arasında sürekli uykuya dalma zorluğu, geceleyin sık sık uyanmak, normalden fazla uyuma ihtiyacı, sabahları kalkmakta yaşanan güçlük, gün içinde kontrol edilemeyen uyuklama, dikkat ve performans düşüşü gibi durumlar yer alıyor. Ayrıca, uykusuzlukta tahammülsüzlük ve irritabilite artışının da gözlemlenebileceği belirtiliyor. Uzmanlar, uzun süreli uyku bozukluklarının, özellikle depresyon ve anksiyete gibi ruhsal sağlık sorunlarıyla ilişkili olduğunu vurguluyor. Uyku, ruh sağlığımızın önemli bir göstergesi olarak kabul ediliyor.
Risk altında olan gruplar arasında, depresyon veya bipolar bozukluğu olan bireyler, uyku sorunu yaşayanlar ve biyolojik saatleri düzensiz olanlar yer alıyor. Vardiyalı çalışanlar, gün içinde az doğal ışık alanlar ve akşam saatlerinde yoğun ekran ışığına maruz kalanlar da bu risk grubunda yer alıyor. Uzmanlar, uyku düzenini desteklemek için çeşitli önlemler almayı öneriyor: Gün içinde fiziksel aktivite yapmak, açık havada zaman geçirmek, akşam saatlerinde ortam ışığını ve ekran kullanımını azaltmak, öğleden sonra kafein tüketimini sınırlamak ve alkol tüketimine dikkat etmek gibi.
